Những vụn vặt của Vô Danh Thiền Sư
Chủ đề : Có cần phải viết ra cả một hệ thống tư tưởng sách vở như 3 tập "Thiền Luận" của D. Suzuki, hay những bài giảng tràng giang đại hải của những thiền sư để nói về Thiền, để rồi rơi vào tình trạng rắc rối, càng ngày càng rắc rối vì chẳng có bao nhiêu người hay chẳng có ai hiểu ngụ ý của những câu chuyện thiền là gì ?
Hay cũng không cần đến một chữ, một câu để bàn về Thiền ?
-----------------------------------------------------------
Hỏi : Phải có một cái gì khác, một cái gì bí mật che dấu , nằm giữa ngôn ngữ và đời sống hằng ngày.
Nếu đời sống hàng ngày đã là Thiền , thế thì tại sao vẫn còn những đau thương và chiến tranh trong nhân loại ?
Nếu ngôn từ có thể dùng để giảng về Thiền , thì bất cứ ai biết đọc sách đều có thể trở thành thiền sư. Như vậy tại sao đời sống vẫn còn nhiều vô minh, vẫn còn ngã và chấp, ganh tị, đố kỵ ?
Đáp : Sự liên tục giữa ý tưởng ( ý Thiền ) và đời sống hàng ngày ( hành Thiền ) bị gián đoạn bởi vì một khoen xích nào đó giữa ý và hành đã bị đánh mất. Phải chăng cái khoen xích này phải được tìm thấy để hiểu thế nào là một cuộc sống Thiền.
Bằng những phương tiện mà Trời Đất đã ban cho con người, bạn có thể tìm được cái khoen xích bị đánh mất này. Một khi đã tìm thấy nó, những câu nói như là, "gặp Phật thì giết Phật", "Hữu Dư Niết Bàn" đều rỗng tuết và vô nghĩa.
Trong tập “ Sáu Cửa Vào Động Thiếu Thất” viết :
“Chúng sanh điên đảo không biết tự tâm là Phật, cứ hướng ra ngoài mà cầu cạnh, suốt ngày lăng xăng niệm Phật, lạy Phật. Phật ở nơi đâu ?
Chỉ cần biết tự tâm.
Ngoài tâm, rốt chẳng có Phật nào khác.
Phàm cái gì có tướng đều là dối trá
Tự tâm là Phật
Ví bỗng dưng hiện ra trước mắt tướng mạo Phật và Bồ Tát, quyết cũng đừng nên kính lạy. Tâm vốn không tịch, không hề có những tướng mạo ấy.
Nếu gìữ tướng tức là ma, rơi vào nẻo tà. Chẳng qua đó là những bóng dáng do tâm dấy lên, nên đừng lễ lạy . Tất cả tướng mạo đều là vọng tướng. Chớ nên giữ tướng.”
Hỏi : Tại sao câu trả lời của Bồ Đề Đạt Ma là " Không biết" khi Lương Võ Đế đặt câu hỏi " Ai là người ngồi trước mặt trẫm? "
Đáp : Đây không phải là một tư tưởng bình đẳng theo ý nghĩa bình thường của đạo làm người. Chữ " không biết " đây mang ý nghĩa " Vô". Vua hay không vua chỉ là danh hiệu và ngôn từ, chỉ có giới hạn trong không gian và thời gian. Vua cũng chỉ là vua của một quốc gia, vua của một khoảng thời gian nào đó trong vũ trụ. Trong khi chữ "Vô" đây là một sự tự tại, không còn câu hỏi đặt ra nữa. Nhữnng hơn thua tranh chấp, cao thấp của con người ( " ta đây là Vua " , " khanh, trẫm " ... ) thật là trẻ con, thật là phù phiếm, sẽ không mang đến sự giải thoát nào cả !
Khi nhìn vua, Ngài Đạt Ma chỉ thấy Phật tánh của vua. Cũng vì thế khi vua hỏi," Vậy ai là người ngồi trước mặt trẫm ? " . Ngài Đạt Ma trả lời, " Không biết !"
Khi chỉ thẳng vào tánh Phật, không ai ngồi trước mặt ai cả. Cũng như một ly nước đổ vào biển thì không còn phân biệt nước trong ly hay nước đã có sẵn ở biển.
Hỏi : Nhưng theo ý kinh điển thì giải thoát là giải thoát cái gì ?
Đáp : Khoen xích Thiền đã tìm thấy thì sẽ không giải thoát gì cả ! Không có cái gì để giải thoát. Đó là ý nghĩa của " Tất cả chúng sanh đều là Phật." Không có người độ và cũng không có kẻ được độ. Tất cả hình tướng mà bạn đang " thấy " chỉ là những đợt sóng trên mặt biển, cứ mãi mãi theo nhau liên tục
Khi bước vào thế giới ( Thiền ) này, hay đúng hơn, khi đã nhận chân của Thiền, bạn không đạt được một cái gì lợi lộc, một cái gì cụ thể. Cũng không chiến thắng cái gì cả, vì ngay cả tư tưởng "chiến thắng" cũng đã bị đánh mất ở đâu đó rồi !
Một người đã hỏi Phật, " Ngài đã thành Phật chưa ? " - Trả lời, " Câu hỏi đặt ra vô nghĩa, vì Ta chính là ( thế giới ) Phật rồi! "
Hỏi : Phương tiện mà Sư Sãi đã nói ở trên là những phương tiện gì ?
Đáp : Trong đời sống, mỗi hoàn cảnh là một phương tiện. Tình yêu là một phương tiện. Sự đau khổ hay cô đơn cũng là phương tiện. Tư tưởng cũng là một phương tiện để giúp cho ta hiểu và tự giải thoát, nhưng tư tưởng cũng nguy hiểm vì cũng có thể trở thành một ngục tù ngăn chận sự tìm kiếm, có thể nhận chìm tâm trí vào sâu trong cái "Chấp".
Tất cả chỉ có thể diễn tả bằng một sự Im Lặng. Tuy nhiên làm sao đưa tay ra cho người khác nắm lấy ? Sự Im Lặng này cũng như một bàn tay đưa ra trong đêm tối, người đang khốn khổ sẽ không thấy, không hiểu được để nắm lấy. Và như thế lời nguyện của Bồ Tát sẽ không thực hiện được, (" Khi vẫn còn một chúng sanh trong vòng sanh tử, Bồ tát sẽ không thành Phật") . Cũng vì thế, khi Phật vừa giác ngộ, đứng trước sự Im Lặng này của Như Lai Tạng, Phật cũng tự hỏi " Làm thế nào để diễn tả sự Im Lặng này ?” , và Ngài đã trở về để chuyển bánh xe luân hồi
Im Lặng này không phải là sự tịnh khẩu, không bắt buộc bạn phải ít nói. Đó là sự từ bỏ những tư tưởng của mình, từ bỏ hết những bài diễn văn của mình. Khi chúng ta dùng đến ngôn từ, điều này cũng có nghĩa là mình sẽ đưa lưng ra để đón nhận những phê phán chỉ trích của người khác. Lời nói của chính mình có thể quay ngược lại chế nhạo mình. Vì sợ những chê trách này, nhiều người chúng ta tự bắt buộc mình tịnh khẩu, im lặng, nhưng trong sâu thẳm của tâm trí vẫn còn những đối thoại, những chỉ trích, bởi vì không ai có thể từ bỏ chính con người mình, hay từ bỏ những ý nghĩ về sự toàn thiện của chính bản thân mình.
Người Công giáo thường bảo, "Phải trần truồng trước mặt Thượng Đế để bước vào Thiên đường."
"Trần truồng " ở đây không có nghĩa là bạn phải từ bỏ hết những kiến thức, những tài sản của bạn; nhưng "Trần truồng " có nghĩa là không còn cái "Chấp' , không cón nắm giữ khư khư vào lớp áo bên ngoài, lớp áo đó, là sự tự tôn vì những kiến thức đã có, hay tài sản đã thâu lượm được, hay là một sự khư khư nắm giữ vào một hệ thống kinh điển hay tư tưởng nào đó.
Một cách khác để giúp cho tâm trí dần dần được giải phóng khỏi nô lệ của vật chất, theo Maître Eckhart , là chúng ta hãy nghĩ, với tất cả những gì của chúng ta đang sở hữu, hãy xem như đó là những vật cho chúng ta mượn, không phải cho, không có một chút ý nghĩ chiếm hữu, những sở hữu đó là thể xác hay linh hồn, những giác quan hay những tài năng, những tài sản, danh dự, những người bạn thân, cha mẹ giòng họ, nhà cửa, ruộng đất, hay bất cứ mọi chuyện gì .
( … il nous faut posséder toutes choses comme si elles nous étaient prêtées, non données, sans aucune appropriation, que ce soit le corps ou l’âme, les sens et les facultés, les biens extérieurs, honneurs, amis, parents, maisons, terres, et toutes choses. - Chapitre 23, Cf. Pauvreté, Renoncer et Singularité. )
Từ bỏ ngay cả những thành kiến hay những hình ảnh cao quý, thánh thiện mà người khác đã gán cho mình :
" Tôi không cần phải tìm cách này hay cách khác để diễn tả tư tưởng của tôi cho thật hùng hồn, nhưng tôi tìm hiểu cái Tâm của tôi, để rồi từ bỏ luôn cái Tâm này, từ bỏ những hình ảnh lý tưởng trong đời sống, để giao phó hoàn toàn vào tay của Thượng Đế."
Đó là lúc bạn đã hoàn toàn "Vâng theo Ý Chúa" ( Que Ta volonté soit faite !)
……………………………………..
Khuya đêm qua, thức giấc lúc 01g30, bỗng dưng nhận ra những gì tôi đang sống, những dự định sắp làm , những gì viết ra đây, tất cả chỉ là một ảo ảnh, một ảo ảnh tuyệt hảo ( une parfaite illusion ), kinh rợn đến rung động vào tận cùng xương tủy .
Tôi không ngần ngại nói ra rằng , tất cả những gì nói và viết ra đây chỉ là sự lập lại của lời nói và tư tưởng của người khác. Tôi không muốn đặt ra câu hỏi nữa vì tất cả mọi câu hỏi đều có câu trả lời, và câu trả lời này cũng chỉ là sự lượm lặt và tiêu hóa những tư tưởng của người khác. Tận cùng trong tâm tưởng của tôi, tôi không thấy có câu trả lời.
Cách đơn giản nhất là bạn hãy vào quét lá sân Chùa Vô Môn này.
Khi lá đã quét sạch,
khi gió thổi vẫn không đem lá trở về,
khi đó và chỉ khi đó bạn sẽ không đi tìm nữa.
Bạn đã vào Cửa Thiền rồi !
Vô Tạng Thiền Sư kính thư
Trang chính >>> |