Trần Nghi u Cơ



In Dalat, the only people still roaming the streets at one in the morning arent prostitutes waiting for potential clients or junkies looking for a fix.

No, in Dalat, one of the two people still awake at one in the morning is a tiny woman preparing for business on a curbed, uneven sidewalk on the corner of Duy Tn and Thnh Thi. Despite her dark, woolen coat and her lumpy, gray scarf, she shivers as a sly sliver of brutally cold wind slips through her armor of clothing. Under the towering streetlamps, partially dimmed by the drifting fog, she crouches to straighten three plastic tables, the color of over-chewed bubblegum. She lines matching colored chairs along the edges of the row, four chairs to each table. All her plastic furniture neat and orderly, the woman sits by a large tin pot atop a small clay stove and begins to stir the brew with a ladle. The pot is filled to the brim with steaming soymilk, perfect for warming the stomach on this toe-freezing night. Apparently satisfied that everything is ready, she leans back in her uncomfortable chair and waits patiently for her first customer.

The other person still awake at this hour is me, the awaited customer.

The woman smiles at me, her crooked front teeth illumine- ting her weary face. I stroll towards her and pull out a chair, careful not to knock anything out of place.

One glass, please.

She nods. Lifting a tall glass from her tray of empty glasses, she holds it close to the pot. She tips her ladle over the mouth, creating a waterfall of soymilk. The sound of the warm liquid crashing onto the surface is intensely loud in the middle of the empty night.

While it is natural for everyone to be asleep at 1 AM in the morning, I cant sleep. It is 11 AM, yesterday, in California. Califor- nia, home.

This is my first trip to Việt Nam without the protective presence of my mother. Everyone disapproved of my decision to go, feeling that I had not mourned long enough. They told me it is not right to move on with my life so quickly. Its only been six months. I must work hard, stay at home, light incense every morning and every evening in honor of her spirit because thats what she would have wanted. But the funny thing is, although they all think they know her, none of them really knew who she truly was. None of them understood her desires or her regrets. They knew nothing of her fears and her reasoning. Not even my brother.

But I know. I know because she always told me she and I were exactly alike. She called me her second chance; her second chance to make the right decisions. My mother, the tired plaything of Life, wouldnt have wanted me to hold on to her death. She would have wanted me to retrace the steps of her life, adding my own detours and possibilities. The wistful look in her eyes when she told me her very last story, the one shes been hiding for all these years, was almost like a silent command urging me to go to Việt Nam.

B ơi, are you a Việt kiều?

The crackly voice of the old woman cuts into my thoughts and pulls me back to the misty, cool streets of Dalat. A warm pleasure grows in the center of my stomach at the word b. Memories of aunts and uncles caressing my head because I was a little b swirls in my mind and my face flushes at the thought of still being a child.

I grin at her and ignore the nagging memory of my brother telling me not to reveal that I am a foreigner in Việt Nam, lest they try to swindle the ignorant traveler.

Yes, I am. Im from San Jose, California.

My tongue feels slightly tangled, warping around the familiar Vietnamese words that have been mostly absent in my life for the past few months.

What are you doing out here at this hour? It is not safe if youre not from here, especially for a pretty girl like yourself. Her old, gray eyes immediately brighten with curiosity.

I am touched by her maternal instincts and vaguely flattered by the passing compliment.

Oh no, b . Im very familiar with Dalat. My mother used to take me here every summer when I was little. We would walk around Dalat with a few friends for hours after the city was asleep. I just wanted to My voice cracked. I just wanted to relive some of those memories.

, is that so? And where is your mother now? Why is she not here with you?

I hesitate. Shes very busy with work this summer, but she wanted me to go. I stop, picking up the forgotten glass of soymilk to hold in my frozen hands and continue, She says Im old enough to take care of myself now.

The woman nods understandingly, believing my lie.

I dont want to deal with her blunt questions about my dead mother. The Vietnamese have an almost inconsiderate way of inserting themselves into a complete strangers life, forgetting that they are, in fact, talking to a person theyve just met. At times, when Im lonely, the familial freedom of Vietnamese strangers can be a welcomed intrusion. Other times, the American in me treasures the formality full of distant pleases and thank-yous.

Nevertheless, I feel slightly guilty for lying to this grand- motherly little woman, this b.

Possibly sensing my unwillingness to talk, she turns away from me and, with her ladle, begins scooping out the thin, white film that has gathered at the top of her pot. I stare, mesmerized, at the hazy wisps of steam dancing on the surface of the brew.

Suddenly, the image of an old letter from forty years ago, the first letter in a bundle of papers, tied together with cheap string, bursts into my mind. The careful handwriting of a young lieutenant full of hopeful love seems to rewrite its delicate words on the wallpaper of my mind. Happiness is all around us. It is in our hands, and in the present. Yet, why do we waste our lives searching for it in distant places, only to bring loneliness and disappointment to ourselves?

B ơi, how long have you lived in Dalat?

The woman, obviously pleased at the renewal of the conversation, tilts her head to count the years.

Forty-four years. I have lived in this neighborhood for forty-four years.

Then do you know someone named Nguyễn Ngọc Thy, the son of ng L? They used to live on Minh Mạng.

Nguyễn Ngọc Thy Ngọc Thy Ngọc Thy... Her face contorts in concentration as she struggles to recognize the name.

I continue, hoping to find the right combination of words to help trigger her memory. He was drafted into the war um, he was a lieutenant. He played the guitar and the drums. He, uhhe was a literature teacher

Her face widens into a grin, finally remembering. The boy always carrying a book wherever he went?

I nod eagerly, waiting for more.

Oh, of course I knew him! I knew everyone around here back then. Thy was eight years younger than me. I knew his mother. We used towait. How do you know him? Her pale, old eyes peer at me curiously.

Again, I hesitate, reluctant to share the last story, the last treasure my mother had left me. My mother knew him. She wanted me to look for his family.

The woman sadly shakes her graying head. No, no. You wont find them now. His whole family died during the war.

I almost choke on the lukewarm soymilk, shocked.

Everyone? Didnt he have two brothers?

Yes. One died of alcoholism, Long, the younger one. The other one, I forget his name, died of pneumonia in 75, right before we surrendered.

I recall the bitterness I heard in my mothers voice whenever she spoke of April 30th of 1975, the day when Southern Vietnamese forces finally surrendered to the Việt Cộng. My mother, and many of her generation, called that year the year we lost our country.

What about his parents? Im looking for any last links, anything connected to him.

His mother died soon after his funeral in 68. ng L hung on for a while after that, but I guess the realization that both Thy and his wife were dead was just too much for him. He went to sleep one night and never woke up again. I attended all of their funerals.

The old woman pauses, muffling her sniffles with her gloved hand. It was tragic.

I remain quiet, letting this news sink in. The silence of Dalat is comfortably peaceful, a refreshing contrast to the deafening quiet- ness of back home. The stillness of the house after my mothers death felt as if it might crush me; the weight of the loneliness was excruciating.

It is nearly 2 AM. I drink the last of my soymilk. Crunching on the grains of sugar that have sunken to the bottom of the glass, I pay the small woman and tell her to keep the change. She thanks me and reminds me to be careful.

As I rise to leave, she grasps my hand tightly, acknow- ledging our silent, temporary bond created by our common ties to the dead. I nod and turn away. A couple walk up to the tables, hand in hand, and sit down. They smile at the wispy, old woman as they order two glasses of soymilk.

A menacing cold burst of wind blows my hair across my face, into my eyes and my mouth. I pull my scarf tighter around my neck and bury my hands deep into the pockets of my coat and briskly walk down Thnh Thi towards my modest hotel room. Perhaps sleep will calm these haunting stories.




Even in the midst of turmoil and war, the late morning of Sign remained calm. The air was hot. The streets were full of life. Midnight vendors had packed their equipment at the break of dawn leaving their empty spots for vegetable and fruit stands to prepare for the busy, morning market.

The rusty bus full of sleeping soldiers trembled on the uneven road. Mere miles away from her, Thy was wide awake, unable to sleep all night. He took in the familiar sights, while her name, the most beautiful word in all the languages of the world, echoed in his mind and heart: My.

His body felt light as he thought of the last time he saw her. The memory had happened six months ago on his last military leave, during the final days of his training. He often spent his two-day furloughs at Phongs house in Sign, instead of taking the four hour long ride home to Dalat. Phong was his best friend and Mys older brother.

Thy remembered the house had been quiet that morning as if caught in a spell. The familiar guitar case by the window was opened. And Thy had sat down noiselessly at the foot of his friends bed and begun to strum the guitar strings softly. Slowly, the lonely notes of Mr. Acker Bilks Stranger on the Shore filled the half-darkened room. And then

Ah! Anh Thy, is that you? Mys delicate voice was full of surprise and, as he happily recalled, pleasure. She had just returned to Sign from Nha Trang.

He remembered looking up at her face. The morning sun- shine had sneaked into the room through the cracks of the curtains, grazing her cherry cheeks and resting on the tips of her long eyelashes.

At that moment, having thought it impossible, Thy felt himself falling deeper into her dark, brown eyes, deeper into the imaginary embrace of her arms, deeper into the kiss he had been waiting for so long, the kiss that had yet to come.

The bus jolted gently as it crawled over potholes. Thys heart pounded to the rhythm of the squeaky wheels of the bus, still hearing her voice saying his name over and over again. Ah! Anh Thy.

He fingered a small hole at the bottom of his seat and imagined her small face. The corners of her pouting lips, always curved into a near smile, but never quite there; the bridge of her nose, so slender, he often felt the desire to rub it between his thumb and forefinger, then let his hand slide down the arch to rest on the tip of her nose; the thick strands of constantly tangled, black hair brushing against her intelligent, round forehead. Every wispy shadow of her eyelashes and every crinkle of laughter on her face were embedded into Thys mind. But most of all, during the endless nights in the torturing humidity of Xứ Quảng, when sleep seemed reluctant to come to him, the only thing keeping him from putting a bullet through his brain was the soothing memory of her glistening eyes, so dark that they were almost black.

He was anxious to see her again; anxious and nervous. Since six months ago, after Phong had granted his permission for Thy to start writing to her, My and he had, in his mind, grown closer. Never once in any of his letters did he outwardly reveal his feelings for her, but he was sure she knew. My was far more perceptive than any other twenty-year-old girl he had ever known. Although she never directly responded to the adoration he sought to hide (and, in part, reveal, between his carefully chosen words,) he knew she was aware of how he felt.

He didnt know what he was going to do when he finally saw her. Almost frantic because the the rusty bus was driving him closer and closer to her, he recalled the American movies he had seen. Clark Gable had grabbed Vivien Leigh and kissed her in a moment of wild passion. Maybe he could No, he couldnt do that. One couldnt do something like that in Việt Nam and get away with it. Only in America.

Thy couldnt even fathom treating her roughly. She was so frail. One touch, even a gentle one, by a hard hand would crumble her. No, the moment they saw each other should be tender and loving. He wanted it to be a memory that always made her happy.

The bus slowed to a stop in front of the small house on Yn Đổ. Thy swung his army pack over his shoulder and made his way to the front of the bus.

Remember to send my regards to Miss Sign! The sleepy voice of his friend, Tm, sung out from behind the drivers seat.

Lighthearted laughter spread through the bus from those who were awake.

Thy grinned, lightly nudging Tms head with his knuckle. Go back to sleep, you dog! Ill see you in two weeks!

He nodded to the driver and hopped off the steps.

The bus roared away leaving a cloud of smoke. He stood there for a moment, taking in the sight of home, her home: a picturesque, brick red house where most of his adolescent memories took place when he and Phong were inseparable. It reminded him of the beautiful houses in the American movies he used to watch. Of course, her house was smaller, and less fancy, but he couldnt imagine coming home to any other house, especially after many long, gruesome weeks of fatigue and gore.

The metal gates in front of the house stood opened and the sliding door was cracked just a bit. From inside the house, Thy heard the faint, squealing giggles of children, probably Kiều and Chu, Mys younger sisters. The smell of fried rice and soy sauce wafted through the hot air of the Sign morning. Thy took a deep breath, filling himself with much needed confidence, then lifted his hand to slide the door wider and stepped into the small living room.

The familiar bookcase standing by the window displayed even more books since the last time he saw it. A chalky smell of incense burning on the altar to Mys father, Bc Mưu, gave the empty room an oddly comfortable, eerie feeling. The girls voices, mixed with Phongs booming laughter, trailed in from the bedrooms.

Before he could walk towards the rooms, someone softly called his name, Anh Thy. The voice he had waited to hear for more than five months filled his head with lightness.

He turned towards the square kitchen table, a smile standing ready on his lips. As his eyes met her enchanting face, his heart dropped to a sudden stop, the brightness in his face dissolving into the stuffy air, along with any hope for her requited love. His hands were suddenly clammy and hot. The weight of the pack on his shoulder suddenly felt unbearable. The strap slid down his arm and his pack slapped the floor with a deafening thud.

Sitting next to My was a tall man dressed in uniform; a major. He was perhaps a few years older than Thy. Thy felt like a dusty vagabond standing next to this clean-shaven stranger. His sharply defined jaw line evoked a sense of his masculinity and power. Rising from the table at which Thy had spent the bulk of his school years doing his schoolwork, the man flashed a smile at Thy, welcoming him into the house he was practically raised in.

Thy steadied his right hand and stepped toward the man, his arm extended for a handshake.

Anh Vũ, this is Anh Thy, Anh Phongs best friend. Anh Thy is the boy I told you about. Weve been writing to each other for the past few months. Mys voice trembled slightly.

She turned to Thy and held out her arms. How are you, Anh Thy? Youre a week early.

Thy wrapped his arms around her thin shoulders and quickly let go. I was granted an early leave.

How are things in the central region? Vũs voice was friendly.

Had they met under any other circumstances, Thy was sure they would have been good friends. The tall stranger reminded Thy of his men in the army: easy-going with an intense love for life.

Thy, with a wistful smile on his face, replied quietly, Everythings fine. The men are holding up.

A forced sense of hope filled the room. Vũ let out a small laugh of relief, his eyes shining with comradeship and sympathy. He began telling the progress of his own men at Củ Chi, where a lot of U.S. troops were stationed.

Thy noticed Mys deep eyes watching his face as he felt the sadness seeping into his fading smile.




Sitting up on the thin mattress, I roll onto my knees to look outside the window above my bed. The calls of vendors selling fist-sized clumps of sweet rice wrapped in green banana leaves and warm, syrupy porridge slopping around in little baggies drift into my room as I slide open the window. The musty curtains with faded white and yellow magnolia prints envelope my body as I stick my head out into the morning light. The gray fog of last night had been replaced with the morning dew. I look down at the small figures zooming by on dusty motorcycles, most of whom are undoubtedly on the way to one of the many cafs in Dalat for their first cup of black coffee for the day. Across the street from my room, a bright sign reads in mixed Vietnamese, French and English, Việt Hưng: Restraunt de Family. I laugh to myself remembering my mothers annoyance at the misspelling and inconsistency of the languages used.

I inhale the familiar smells of the childhood summers spent with my mother here. For every summer since I was eight, up until two years ago, I spent almost every morning of my Junes, Julys and Augusts waking up to this view. And now, for the first time, I wake up to it alone. I sigh and slump back down on the bed, restfully tired and sleeplessly sleepy.

Despite having been in Việt Nam for more than a week now, my nights and days are still jumbled between the time zones of San Jose and here. Since I first arrived in Dalat three days ago, sleep has been an unwilling acquaintance, often passing over my bed on its nightly journeys through the city, forcing me further into my thoughts of Bc Thy and my mother.

I climb off the bed, dragging half of the thick, lumpy blanket onto the floor, and shuffle to the small table near the bathroom door. I pick up a spiral notebook. The green cover, once shiny and new, now barely hangs onto the metal wire listlessly. Flipping through the equally haggard pages filled with spurts of my thoughts and short Kodak moments of my days, captured by loopy handwriting legible only to me, I search for the small, black and white photograph. I find it towards the middle of the notebook, carefully taped onto the center of the page. I had glued a copy of an old letter below the photograph.

Not wanting to face the mess of the abandoned blanket and unmade bed, I slide down onto the floor next to the table and begin to read.

Quảng Ngi, March 2nd, 1968


It has been raining for almost an hour now. I am sitting in a caf writing this. Ever since I sent that first letter to you, I have been living in a state of perpetual anticipation. I cant understand why. But I want you to know that the ecstasy I felt in my heart when I finally heard someone say Lieutenant! You have a letter from a Miss My from Sign was indescribable. And each time I reread your letter, I silently thank you for giving me this much.

I am starting to feel like a real soldier. I eat my meals under the stars and sleep on a ratty cot; the hands you have always loved and regarded as beautiful are constantly holding an M16, along with a chain of bullets. Fingers always, always ready for an attack from the enemy. And the metal helmet, hot and uncomfortable, has become a permanent part of my head. You would laugh if you saw me now because only you would know Im not as tough as I look.

When I first came here, I took over command for a fellow lieutenant who had gallantly sacrificed himself for the betterment of his nation. I heard that in all of the battles, he always led his troops unhesitatingly, with a willpower I can only hope to achieve. Here, let me drink one glass of whiskey to Nhung, a fallen comrade.

It is almost 6 in the evening and the sky still refuses to stop raining. The owner of this caf is from the South, so he holds a special fondness for my men and me. Just now he asked me, Anything else, Lieutenant? Grinning, I replied, One more bottle, please, Pop! He is an old and cheerful man, so everyone calls him Pop.

Lately, Ive started to believe in good luck charms. If you can, can you give me any small thing of yours so I can carry with me for good luck? Remember, My!

I should stop, the sky is growing dark. Send my love and regards to Phong and the family.

Anxiously awaiting your reply,

Nguyển Ngọc Thy.


I sigh, trying hard not to think about the dangerous height where his hopes were drifting before he realized he had nothing. Even though Ive probably read his packet of letters as many times as he read her letters, I still feel a passing resentment towards My for breaking his heart and sending him back to the battlefields under a cloud of despair.

And then, with a jolt of mild surprise, I remember that the My of forty years ago iswas my mother. In my mind, My of forty years ago and my mother were two completely different people in two completely different worlds. The only thing they shared was the same passage of life, but at different places.

My attention drifts towards the photograph. Ever since my mother died, my eyes havent been able to look at this picture without filling with tears. Today, however, my gaze is pulled towards the faded faces.

In the picture, two people sit at a table full of food, a boy and a girl. The girl is looking down at her plate, avoiding eye contact with the camera. Her face is a replica of my own: the same thick, black hair flowing from under a dark-colored cap, the identical wide forehead, and similar pouty lips. The eyes, however, are far more radiant than mine. They are deep and round, so dark, I can almost see my reflection when I look into them. She is my nineteen-year-old mother on the cusp of adulthood.

The boy is sitting next to her. A small patch of his crew cut hair at the top of his head is sticking up defiantly, refusing orders to flatten. The corners of his closed mouth lifted into a quiet smile, and the crinkly creases at the tips of his kind, shining eyes reveal his internal pleasure. Bc Thy must have been about twenty-five years old when this picture was taken. I shudder, thinking of his unexpected death a few short months later. I tear my eyes away from his serene face and resist the urge to stare at the long, slender fingers of his hands wrapped around a pair of chopsticks, the hands my mother had always loved.

The late morning sunlight cuts through the pale magnolias of the curtains and intrudes my room, the bright shadows of light dancing on the bed. I close the notebook gently, not to upset the remaining frail hinges of the thin, green cover. Inhaling deeply, I get up from the floor and carefully set the notebook back on the table.

It is time for a shower. Today is a big day.




My quietly stood at the door leading into the unlit living room. She watched the silhouette of his thin frame, so thin she was surprised he was able to lift his heavy army pack. He was sitting on the hard, wooden chair next to the bookshelf, listening to Phong talk about their old childhood friends. Her brother was careful not to mention the names of former classmates who had sacrificed them- selves for the betterment of their nation. My hated the language used to describe the deaths of the fallen soldiers. It was patronizing, and lessened their deaths by turning it into some civic duty. She shook her head and forced herself to erase the image of death from her mind. She recalled a passage from one of his letters, trying to imagine him fighting some unknown enemy on the battlefield. Every -thing in life will come. And everything will pass. The other day, when my platoon was surrounded by the enemy and bullets were whizzing by like a hail of rain, the only thing running through my head was, Is my life going to end right here? Right now? We had lost all communications with our unit, so we took a risk and punched a hole through the enemy fire in order to retreat. It was only when I saw our unit again that I really believed I was still alive.

My watched Thys graceful fingers absentmindedly thumb through one of her books, Hemmingways The Old Man and the Sea. She remembered writing to him about her pleasure at finding a translated version at one of the old bookstores they had often frequented together. In the dark sunlight of the afternoon, his soft eyes stared down at the pages, nodding at Phongs words, and responding at the appropriate pauses.

For a moment, My forgot about the grueling war and concentrated on the two men, one telling animated stories while the other listened. It was almost like the carefree days before the war, when Thy was just her brothers best friend and not the man whose heart she had just broken. A surge of guilt flooded through her body as she recalled the pained look in his eyes when he first saw Vũ. The heaviness came in most violently when she watched Thy shake Vũs hand. But as she watched Thy listening to her brothers stories, the guilt was overwhelming because she knew that, although Phong was his best friend, he was not the person Thy longed to talk to when he came to Sign. The person he longed to be near was My.

She shifted her feet quietly and walked into the room. The two young men turned towards her. Phong stopped talking, while Thy lowered his eyes. He had washed up and changed into one of Phongs shirts, which hung loosely on his skeletal body. His tanned arms appeared even darker against the white of the shirt.

Anh Thy, she paused, choosing her words carefully, I was thinking of browsing the bookstores; would you like to come with me?

Thy got to his feet, his eyes glistened with some of their former joy.

Phong jumped in quickly. Go on, Thy, you can borrow my Vespa.

Thy nodded, still not saying a word, only smiling.

The mild scent of cheap soap drifted from his swaying, short hair as she sat behind him on the Vespa. The white shirt billowed in the swift wind like a parachute.

There was barely any traffic. The streets of Sign were not congested with smoky motorcycle exhaust like they used to be; these days, most people either bicycled or walked.

My raised her right hand and clasped tightly onto his shoulder to steady herself.

He grinned and said, When I was still training at Thủ Đức, Phong introduced me to a girl named Uyn. And when I drove her around town, my waist was warm because she used to wrap her arms around my stomach. Now, when Im driving you, my shoulder is warm, but my waist feels empty.

Not wanting to risk giving him any more empty hope, My remained quiet. She had done enough damage with her letters. Though in her mind, they seemed innocent and platonic, he had read them as a signs of encouraged love.

They spent the whole afternoon driving from bookstore to bookstore, looking for novels by foreign writers with good transla- tions. He patiently waited for her by the doors while she looked through page after page of musty books.

After visiting what seemed like the last bookstore in the city, Thy turned his head sideways to watch My climb onto the bike and asked with a childish gleam in his eyes, My, how about some ice cream at u Lạc?

My felt her pounding heart sink to her stomach. She answered quietly, almost whispering, No, thank you. I just want to go home.

Thy lowered his head. Without a word, he started the engine, then drove her home.

That evening, instead of eating dinner with the family, he and Phong went drinking with a few of their old friends.

Around midnight, My got up for a drink of water. On the way to the kitchen, she noticed Thy sleeping on the small cot in the living room. She stood over his bent form, passed out from a night of heavy drinking. Her heart swelled with love for the lonely shape lying in front of her; a love reserved for family, not the kind he wanted from her. She looked at his thin body, curled into the shape of a fetus, appearing more vulnerable than ever. His head was resting on his clasped hands as if to shield them from harm. A soft ray of moonlight shone through the slightly opened window and spilled onto his sleeping face. My watched the shadows on his cheek and wondered why she couldnt fall in love with him.

A line in one of his letters ran through her mind while she stood still by the cot, listening to his steady breathing. Im not as tough as I look. To her, he would never be tough. He would never be anything other than the gentle boy who spent summers swimming with her family and making her laugh. He was part of the family. That and nothing more.

Thy shifted his body slightly. He turned his face towards her and continued to sleep. His eyes moved restlessly underneath his lids. What was he dreaming of? she wondered, then stopped herself, guessing the answer.

Early next morning, My was surprised to see Thy standing in front of the bookcase, fully dressed in uniform. Anh Thy, where are you going so early today?

He smiled sadly. Im going back to Quảng Ngi. But first I am going home to Dalat for a few days to visit my parents. I wanted to wait until you got up to say good bye.

Painful shock overtook My. Her body felt numb, losing the ability to move. Thy had written to her in a letter saying he would meet her family in Nha Trang to spend a few days swimming in the ocean together before he went back to his post. But he never mentioned Nha Trang as he fingered through the books on the shelves, never lifting his eyes to meet hers.

Trying her best to hide her dismay at the suddenness of his departure, My stood by him, quiet. Thy pulled out the Hemming- way book he was looking at the day before and asked My softly, Can I borrow this to read on the bus?

She nodded. Thy muttered a thank-you, then followed Phong out the door, his bulky pack riding his shoulder.

My watched his retreating back, already missing the moldy green fabric of his shirt, faded, but unwrinkled. She waited for him to turn around and look at her one last time. But he never did.




B, where do you want to go? The xe m driver is getting impatient. His dirty baseball cap covers most of his greasy, black hair. The few strands that had escaped captivity fall past his thick eyebrows and bar his beady eyes, making him look even more menacing, and somewhat untrustworthy.

I ignore his snappy tone and continue to flip through my beloved spiral notebook for the address Cậu Phong, my uncle, had given me. After another minute, I finally say, Thnh Mẫu Cemetery, please.

The man wrinkles his stubby nose and puts his cigarette out with the toe of his boot. I tuck the notebook safely into my backpack, then carefully swing my right leg over the leather seat and center myself behind the moody little man. He starts the engine and we fly swiftly past unsuspecting pedestrians and other drivers. Not wanting to embarrass myself by rolling off the bike, but also reluctant to touch any part of this unpleasant man, I hold on to the space in the seat between him and me with both hands and lean in carefully.

Today is the first of August. Bc Thy died exactly forty years ago. His friend, Bc Tm, told the family what happened when he brought the news a week later. The men had reported that everything was safe and sound. It appears that the enemy had already left the area. So no one knew what Bc Thy was doing out there in the fields. Checking for mines was not his job; he was an officer. But before anyone had noticed he was gone, an explosion shook their camp. He died instantly.

The houses and shops grow sparse as we approach the deserted road leading to the cemetery. My mind cruises alongside the rushing wind, wandering through thoughts and questions. I think about my mother on the morning Bc Thy was killed. To her, it was just another normal routine day. To her, he was still alive; still breathing and living life. How could she have known that he laid dead in some body bag among countless other corpses? She didnt receive the news until a week later. During that week, she went through her everyday life thinking he was still alive. Death, though inevitable, is always a shock, even during times of war.

I try to imagine how my mother felt when she heard the news. But then I stop, knowing I will never come close to understanding the horror and guilt she must have experienced. As we speed past dusty children with matted hair playing by the dirt road, I close my eyes and try to remember how my mother told the story.




In a moment of disbelief, as the trumpets sounded in the cool midday air of Dalat, My silently reminded herself to write to Thy about the mellifluous song, knowing that he loved the sound of trumpets. She began to write the sentence in her mind when a cold shiver ran through her chest. A hard realization suddenly hit her that it was the bloody remains of Thys body lying inside that black coffin, young and strong, not some old strangers.

Thy was dead.

It was difficult for her to believe. It was difficult for everyone to believe. Just last week Thy sat right there eating an apple. Remember? He was laughing. Remember, My? He drove you around Sign to buy books. It was only last week. He cant be dead. No, this has to be some kind of mistake

But when the body arrived, there was no use trying to deny it. It was really him. He was the person everyone was mourning: it was his body in the coffin, long legs permanently at rest, gentle eyes closed forever, his heart still. And his arm? The tanned arm he had wrapped around her as his heart was breaking just ten days before had been blown off in the explosion. And the elegant fingers that had never dared graze her hand were lost somewhere in the bloody field. Gone.

His tiny mother cried quietly to herself, unable to contain the violent sobs that overtook her body. Her hand held tightly on to Mys, never relaxing, never letting go. His portly father, usually jovial and happy, stood in front of his sons coffin, broken and dejected.

Standing a little way from everyone else was a young woman My had never seen. She was holding her head in both her hands; long, smooth hair draped over her trembling shoulders like a black veil. Her heartbreaking moans drowned the soft crying of the others, echoing in the still air. The tears running down her face seemed like they would never stop flowing. Her small hands squeezed tightly onto Thys dog tags, as if trying to imprint the ridges of his name into her palm. She had been in love with Thy. Everyone knew it. Everyone also knew that the love was unrequited.

You wouldve been happier had you loved her instead of me, Huyển thought bitterly, watching an old man leading the young woman away, her long silky hair gently swirling behind her. The womans chilling moans, mixed with Mys remorse and guilt, hung in the air. It was almost suffocating.

Mys eyes were the only dry ones in the midst of all the incense smoke and dusty clouds from the trampling feet. The only thing running through her mind was the slow melody of Its Now or Never, the song Thy often sang to her and her sisters in his stammering English when he lived in Sign. As she watched shovels of dry dirt hit the lid of his coffin, she realized that during the times he sang this song, he was trying to tell her how he felt in his quiet, gentle way.

Its now or never

Come hold me tight, Kiss me, my darling

Be mine tonigh! Tomorrow will be too late

Its now or never, My love wont wait.

When I first saw you with your smile so tender

My heart was captured; My soul surrendered

Id spend a lifetime waiting for the right time

Now that you near; The time is here at last...

Its now or never


Tomorrow will be too late. Had My known he was going to die, she would have been willing to cross the universe with him just to have a bowl of ice cream, just because he asked her to. If only shed known.

But that moment, right then, was tomorrow. And it was too late.

Please forgive me, Anh Thy. Forgive me




I look at the scrawny driver and ask again suspiciously, $30.000 đng?

He nods slowly with a cunning smirk on his face. Thats right, b. It was a long ride.

I know he thinks Im an ignorant tourist, but I bite my tongue. I dont want to make today ugly by taking part in a petty argument. I pay him the money and make my way down the dirt road, hoping never to see his mousy face again.

Bc Thys grave is at the opposite end of the cemetery. His simple tombstone is clean and well kept.

Nguyễn Ngọc Thy

Born in Dalat on 10/9/1943

Died in Quảng Ngi on 8/1/1968

I sit in front of it, careful not to touch any of the other graves. From my backpack, I pull out a thin, bent bundle of white and yellow daisies. I also take out a slightly dented box of melting strawberry ice cream, some napkins, two small, red bowls and two silver spoons. I set the items in front of the grave. A young caretaker cutting weeds growing on nearby dirt mounds looks up from his work to peer at me curiously.

I stare at the grave, uncertain of how to start. Taking a deep breath, I say, Hello, Bc Thy.

A gentle breeze floats past the grave and brushes against my cheek softly, as if listening intently to my voice.

Youve never met me, but I feel like I know you really well because my mothers told me so much about you. I bite my lip, slightly self-conscious.

Today is the fortieth anniversary of your death. Im not sure if thats something to celebrate, but I think it should be honored.

I pick up the bundle of flowers and lean them against his tombstone, next to his name. Then I continue to talk. I picked a whole bunch of daisies for you this morning from the garden in front of my hotel. They were my mothers favorite flower, but you probably knew that.

I pause, trying to think of something else to say.

Im sorry theyre so sad-looking. I had to put them in my backpack because I didnt want the petals to fly off on the ride here. I guess that wouldve been better than having the stems all broken, huh?

The chirping of flittering birds ripples through the empty air like a soft chuckle.

Remembering the sopping container of ice cream, I carefully set the box atop of a piece of napkin and pull off the lid. The ice cream, victim to the warm air, is melting rapidly. Using one of the spoons, I fill the two bowls with the runny slush, then place one bowl at the center of his grave. I lean back and look at the grave as if someone is sitting there.

Before my mother died, she told me about your last furlough. Im really sorry she didnt accept your invitation. I dont know how to show it except to have some ice cream with you.

Thinking for a moment, I add, In her place.





(u Cơ chuyển Việt ngữ)


Ở Dalat, những ai cn lang thang h phố vo lc một giờ sng th khng phải l cc c gi giang hồ đang đợi khch, hoặc những kẻ ghiền ma ty đang đợi kiếm hng mua.

Khng, ở Dalat, một trong hai người cn thức vo lc một giờ sng l một phụ nữ b nhỏ đang chuẩn bị dọn hng nơi con dốc gập ghềnh, gc đường Duy Tn & Thnh Thi. D khoc trn người ci o lạnh dầy với một ci khăn qung mu xm đ sơ sc, thn hnh b vẫn thấy run ln mỗi lần c cơn gi lạnh tn nhẫn tạt qua, luồn vo trong o. Bn dưới ngọn đn đường cao bị mờ ẩm đi bởi sương đm, b ci mnh sắp xếp ba ci bn bằng nhựa c ci mu giống như mu của một miếng kẹo cao-su đ được nhai đi nhai lại nhiều lần; rồi đặt bốn ci ghế nhỏ vo chung quanh mỗi bn. Xong xui đu vo đ, người đn b ngồi xuống cạnh ci nồi lớn k trn l, đưa ci v di quậy lớp sữa đậu nnh đang bốc khi, mn thức uống rất thch hạp cho khch qua đường trong một đm gi lạnh đến buốt gi như đm nay. Như thỏa với mọi thứ đ sẵn sng, b dựa lưng vo thnh ghế ọp ẹp v kin nhẫn đợi chờ người khch đầu tin.

Kẻ thứ hai cn thức vo giờ ny chnh l ti, người khch đang tm đến ci qun của người đn b.

Người đn b mỉm cười với ti, hm răng trước khng đều lm lộ r nt mệt mỏi trn khun mặt. Ti bước về pha b, ko ghế ngồi xuống, cẩn thận để khỏi lm chao đảo ci bn.

Cho con xin một ly sữa.

B gật đầu, nhn ci ly khỏi ci mm, đưa đến gần st bn nồi; xong mc một v sữa rt vo. Tiếng sữa đổ xuống nghe vang to hơn giữa đm lạnh vắng.

Một giờ khuya, ai ai cũng đều đ ngủ th phần ti lại khng thể ngủ. By giờ đang l 11 giờ trưa hm qua ở California. California, nơi ti đ cho đời.

Đy l lần đầu ti về VN m khng c sự hiện diện của mẹ ti bn cạnh. Cả gia đnh chẳng ai đồng với ci quyết định ny, viện cớ rằng thời kỳ tang chế của ti vẫn cn chưa dứt. Họ cho l ti đ sai lầm trong việc tự sống theo mnh gấp rt như vậy. Mới c su thng thi. V theo như họ th ti phải lm nhiều việc, phải ở nh, thắp nhang mỗi ngy trn bn thờ mẹ ti. Nhưng c điều đng buồn cười l khng ai hiểu được nỗi ước muốn hay mối hối hận no của người đ khuất. Họ chẳng biết g về những nghĩ mẹ ti. Ngay cả anh ti cũng khng biết.

Cn ti, ti hiểu. Ti hiểu bởi v thường nghe mẹ ni rằng tm tư v hnh thể ti thật giống với b. B gọi ti l cơ hội thứ nh của b, kẻ điều chỉnh gim những g b từng lầm lẫn. Mẹ ti, một mn đồ chơi mệt mỏi của Cuộc Đời, khng mong ti cứ tiếp tục bị ảnh hưởng buồn sầu sau khi b đ chết. B chỉ muốn ti lần theo những bước chn của đời b, thm nữa, trn những khc quẹo của cuộc đời ring ti. nh mắt buồn b của mẹ ti khi kể cho nghe cu chuyện cuối cng m b đ chn giấu trong lng từ mấy chục năm qua đ giống như một mệnh lệnh m thầm, buộc ti phải ln đường tm về VN hm nay.

B ơi, con c phải l Việt kiều khng?

Ci giọng khẽ khng của người đn b lm cắt ngang nghĩ, ko ti lại trn những con đường đầy sương lạnh lẽo của Dalat. Một nỗi ấm p lan vo tim khi nghe chữ b b gọi. Kỷ niệm những lần được cc cậu cc d vỗ nhẹ ln đầu m đi m nng bừng y như khi cn l một đứa trẻ, cứ xoy xoy trong đầu ti lc ny.

Ti h miệng cười với b v khng mng nhớ đến những lời vẫn hay nhắc nhủ của anh ti rằng khi trở về VN, đừng bao giờ ni cho ai biết ti l một Việt Kiều để khng bị nhn như một du khch dễ bị gạt gẫm.

Dạ phải, con từ San Jose, California đến.

Ci lưỡi ti hnh như đơ cứng khi đ lu, kể từ ngy mẹ chết, ti khng c dịp ni tiếng Việt với bất cứ ai.

Sao giờ ny con cn ngồi đy? đi mắt gi nua lập tức nh ln nt t m, khng an ton đu khi con l một người từ xa đến, nhất l con lại xinh đẹp nữa.

Ti cảm động v sự lo u của b dnh cho, y hệt như của một người mẹ, v cũng thấy hơi th vị v lời khen ti đẹp trong cu ni sau cng.

khng, b ạ. Con rất quen thuộc với Dalat. Khi cn nhỏ, con vẫn được mẹ đưa về đy trong mỗi ma nghỉ h. Hai mẹ con con lại thường đi dạo với vi người bạn khi cả thnh phố đều đ yn ngủ. Con chỉ muốn Giọng ti run run. Con chỉ muốn trở lại những kỷ niệm đ thi.

Vậy hả? By giờ mẹ con đu? Sao khng ở đy với con?

Mẹ con bận lắm trong ma h ny, ti đm do dự, nhưng b vẫn muốn con đi về VN.

Ngừng lời, đưa ln mi cốc sữa đ bị bỏ qun trong bn tay lạnh ngắt, ti tiếp:

Mẹ con ni, by giờ con đ đủ lớn để c thể tự lo cho mnh.

Người đn b gật đầu vẻ thng cảm v tin ngay lời ni dối của ti.

Ti khng muốn đối diện với những cu hỏi thẳng thắn về người mẹ đ chết. Người VN thường hay c ci tnh gần như sỗ sng khi cứ ưa nhảy vo đời tư kẻ khc bằng những cu hỏi, cho d đ l một người họ vừa mới gặp. Thỉnh thoảng, khi cảm thấy c đơn, th ci tnh cởi mở thn mật của những người VN c thể được ti ưa thch. Nhưng cũng c lc, ci mu Mỹ trong ti lại thấy thoải mi hơn với những nghi thức lịch sự x giao của người phương Ty.

Tuy nhin, ti tự nghe c tội cht t v đ ni dối với người phụ nữ gi nhỏ b ny.

C lẽ cảm nhận sự khng muốn chuyện tr của ti, b quay đi, ci v trong tay, bắt đầu vớt lớp mn mỏng đọng lại trn nồi. Ti chăm ch nhn theo ln khi đang nhảy ma.

Bỗng dưng, một trang thư cũ được viết ra từ bốn mươi năm trước, l thư đầu tin trong cả xấp giấy tờ được cột bằng một sợi giy mỏng mảnh, lo hiện trong c. Nt chữ đẹp của một vin Trung y trẻ, trong tim chứa đầy hy vọng tnh yu, by giờ nhẹ nhng in lại trn cc bức tường của khối no ti. Niềm vui, hạnh phc chỉ hiện diện chung quanh, trong tầm tay v ở hiện tại. Vậy th tội g phải kiếm tm xa xi để rồi chỉ nhận lấy những c đơn ray rức?

B ơi, b ở Dalat từ khi no vậy?

Người đn b r rng tỏ ra mừng rỡ khi lại được tiếp tục cuộc tr chuyện với ti, ngẩng cổ đếm số năm:

Bốn mươi bốn năm. B đ sống trong vng ny bốn mươi bốn năm rồi con ạ.

Vậy b c biết ai tn Nguyễn Ngọc Thy, con trai ng L? Họ từng lưu tr trn đường Minh Mạng?

Nguyễn Ngọc Thy Ngọc Thy Thy? Khun mặt người đn b nhăn lại như thể đang lục lọi tr nhớ theo ci tn ti vừa gợi.

Ti tiếp tục trong hy vọng, cố tm lời để gip b rọi vo k ức:

Cậu trai bị gọi đi lnh um, từng đeo lon Trung y. Thường chơi đn ghi-ta v trống. Cậu ta, ưm, cũng l gio sư văn chương

Khun mặt b sng ln trong một ci cười khi cuối cng mọi sự cũng được nhớ lại:

Cậu trai lun cầm cuốn sch trn tay ở bất cứ nơi no, phải khng?

Ti mau mắn gật đầu, đợi chờ thm những dữ kiện kế tiếp

Ồ dĩ nhin l b biết! B biết hết mọi người sống trong thnh phố ny dạo đ. Thy nhỏ hơn b 8 tuổi. B biết mẹ cậu ta. Chng ti thường xem no! Nhưng sao con cũng biết cậu Thy?

Đi mắt nhợt nhạt gi nua nhn ti cch t m.

Lần nữa, ti do dự, khng muốn chia xẻ cu chuyện cuối cng, thứ gia ti m mẹ ti đ giao lại cho ti:

Mẹ con biết người ấy. B muốn con đi tm gia đnh họ.

Người đn b buồn b lắc đầu:

khng, khng. Con khng thể tm ra họ đu. Tất cả mọi người trong nh họ đều đ chết hết rồi trong thời kỳ chiến tranh.

Ti gần như hốt hoảng trn ly sữa đ nguội, ku ln:

Tất cả mọi người? C phải người ny c hai anh em trai?

Đng. Một chết v nghiện rượu, tn Long, người em. Cn người anh kia, b qun mất tn, chết v sưng phổi năm 1975, ngay trước khi Miền Nam bị chiếm.

Ti nhớ lại nỗi căm hờn trong giọng ni mẹ ti bất cứ khi no b nhắc về biến cố thng Tư 1975, khi Miền Nam VN cuối cng bị mất vo tay Cộng Sản. Mẹ ti, v nhiều người trong cng thế hệ, thường gọi đ l năm chng ta mất qu hương.

Cn cha mẹ Bc Thy th sao, thưa b? Ti đang cố d hỏi cho biết bất cứ lin hệ no về Bc.

B mẹ chết khng lu sau khi đm tang cậu Thy, vo cuối năm 1968. ng L rng thm được một thời gian, nhưng b đon rằng sự chịu đựng đau khổ theo ci chết con trai v vợ th qu nặng nề cho ng nn vo một đm, ng đ ngủ lun, khng thức dậy nữa. B đ từng dự tất cả cc đm tang trong gia đnh họ.

Người đn b ngừng một cht, đưa tay che miệng như cố ghm tiếng thổn thức: Thật l tội nghiệp!

Ti ngồi im, nghe ngấm vo tim những điều vừa biết. Sự tĩnh lặng vẫn bao trm Dalat, m đềm mt mẻ, khc hẳn với điều ti thường cảm nhận ở Calif. Sau khi mẹ ti chết, sự tĩnh lặng của căn nh cơ hồ như đ trĩu trn ti ci gnh nặng của c đơn v đau khổ.

Đ gần 2 giờ sng. Ti uống hớp sữa cuối cng, nhai nhai những hạt đường đọng lại dưới đy ly, trả tiền v bảo b chủ qun giữ phần tiền thối. B ni cảm ơn v nhắc nhở ti phải cẩn thận cho chnh mnh.

Khi ti đứng ln từ gi, b đưa tay nắm chặt tay ti, như thể một lin hệ đ được nối chặt giữa cả hai qua ci chết của những người vừa được đề cập. Ti gật đầu, bước đi. Một cặp tnh nhn tay trong tay x xuống nơi bn. Họ vừa cười với người đn b mỏng mảnh vừa gọi hai ly sữa đậu nnh.

Một luồng gi lạnh buốt thổi vo mặt, ti ko khăn qung st cổ v đt su hai tay vo ti o khoc rồi bước nhanh trn đường Thnh Thi hướng về căn phng khch sạn rẻ tiền của mnh. C lẽ giấc ngủ sẽ dm đi gim ti hết cc ci m ảnh ny m thi.




Ngay cả giữa lc chiến tranh trn ngập, cc buổi sng ở Sign vẫn cn giữ được sự m đềm của n. Khng kh nng sốt. Những con đường ứ trn sự sống. Cc người bn hng khuya đ dọn dẹp xong quang gnh, thế vo đ l cc người bn tri cy, hoa quả ban ngy.

Chuyến xe but cũ kỹ chất đầy cc người lnh ngủ g ngủ gật, lăn bnh trn con đường khc khuỷu. Cn Thy, trọn đm qua vẫn khng chợp mắt được giấc no. Anh nhn cảnh tr quen thuộc hai bn đường, trong khi tn nng, ci tn đẹp nhất trong số cc ci tn con gi trn đời, vang vang dịu dng giữa tri tim anh: My!

Anh lng lng nhớ lại bữa sau cng gặp nng. Một kỷ niệm xảy ra đ từ su thng trước trong lần về php cuối thời gian đang cn thụ huấn qun sự. Dạo đ, anh thường trải qua hai ngy php cuối tuần tại căn nh của Phong ở Sign thay v đp xe đ bốn tiếng đồng hồ về Dalat. Phong l bạn thn của Thy v l anh trai của My.

Bữa đ, căn nh Sign v cng yn tĩnh. Ci hộp đn guitare quen thuộc đang để mở, cạnh cửa sổ. Thy gh ngồi nơi chn giường Phong, bắt đầu khẩy nho nhỏ từng note nhạc mỏng. Từng note, từng note. m thanh của bản nhạc Stranger on the Shore dội ln giữa căn phng bng tối cn dầy. A! Anh Thy! Giọng ni nhỏ nhẹ của My chứa đầy ngạc nhin; v by giờ nhớ lại, anh nhận ra khng chỉ ngạc nhin, m cn c cả niềm th vị trong ấy nữa. Nng vừa mới từ Nha Trang trở về Sign. Anh ngước nhn ln. nh sng ban mai len ln b vo phng, đậu lại trn hai m v mi mắt nng. Ngay giy pht đ, thật khng sao ngờ được, tự dưng Thy thấy như bị rớt su trong đi con ngươi đen nhnh; lại cn su hơn nữa trong vng tay m tưởng tượng, trong nụ hn m anh từng đợi chờ ao ước bấy lu.


Chiếc xe chồm nhẹ khi trườn qua cc ổ g lồi lm. Tri tim Thy g nhịp đều theo vng quay của cc bnh xe, vang vang bn tai l giọng ni nng, lập đi lập lại. A! Anh Thy! Ngn trỏ của anh cứ xoy mi vo ci lỗ rch trn ghế ngồi của mnh, trong c hnh dung đến khun mặt nng. Mọi gc cạnh trn đi mi nũng nịu lm thnh nụ cười nhưng khng hẳn l cười; sống mũi thanh thanh khiến anh cứ như muốn đặt ngn tay mnh trn đ m vuốt vuốt; những sợi tc rối bay bay trn vầng trn rộng. Tất cả mọi sắc nt trn đi lng mi v lun cả những nếp nhăn khi cười trn khun mặt nng in hằn trong tr tưởng anh. Nhưng trn hết, vo những đm di như v tận của ci xứ Quảng ẩm ướt ấy, giấc ngủ thường khng ko đến, th chỉ đi mắt đen sng ngời của nng mới chnh l hnh ảnh gip anh trnh xa ci điều muốn kề cy sng vo giữa trn mnh m thi.

Anh chợt ngại ngng khi sẽ gặp lại nng; một nỗi lo u v hốt hoảng đu đu. Kể từ su thng qua, sau khi Phong đ cho php viết thư gửi nng, anh cảm thấy như My trở nn gần gũi với anh hơn. Chưa hề một lần qua những l thư m anh ni r tấm lng mnh, nhưng anh tin rằng nng đ hiểu. My vốn l người nhậy cảm hơn cc c gi cng tuổi anh từng gặp. D rằng nng khng một lần đề cập đến mối tnh su đậm anh đang che giấu (đồng thời anh cũng muốn phơi tỏ cht t giữa những ging thư d dặt), nhưng anh biết rằng nng đ thấu suốt những g đang lm xao động tri tim anh.

Anh khng biết sẽ phải lm g khi gặp nng. Hầu như hon ton rối loạn khi chuyến xe đưa anh đến cng gần hơn với nng. Anh nhớ lại những cuốn phim Mỹ đ xem. Clark Gable đ từng m hn Vivien Leigh trong một giy đam m nồng thắm. C thể anh cũng m khng, anh khng thề lm thế. Người ta khng thể hnh động như trong phim ảnh Mỹ ở Việt Nam. Những điều như vậy chỉ xảy ra ở Mỹ!

Thy cũng khng thể tưởng tượng đến cch đối xử sỗ sng với nng. Con người nng mong manh qu! Chỉ nội một cử chỉ mạnh mẽ, d điều đ đến từ một người đn ng lịch sự, cũng đủ lm tổn thương nng. Khng, giy lt gặp nhau của họ sẽ thật u yếm dịu dng. Anh muốn rằng đ sẽ l điều khiến nng vui mi mỗi khi nhớ lại kỷ niệm buổi nay.

Chiếc xe từ từ ngừng lại trước căn nh nhỏ trn đường Yn Đổ. Thy đeo ln vai ci ba l v lần về pha cửa trước.

Nhớ cho tao gửi lời thăm người đẹp Sign nghe?, ci giọng ngi ngủ của Tm, bạn anh, bật ln từ pha sau lưng ng ti xế.

Những tiếng cười nhẹ từ những người bạn đ thức hẳn vang ln.

Thy đưa tay vỗ nhẹ đầu Tm:

Ngủ tiếp đi, thằng khỉ! Hai tuần nữa tao lại gặp my!

Rồi gật đầu cho ng ti xế, anh nhẩy xuống khỏi xe.

Chiếc xe lăn bnh, để lại một đm bụi m đng sau. Thy dừng lại giy lt, nhn quang cảnh ngi nh, nh của nng: một ngi nh gạch đỏ đẹp như tranh m trong thời nin thiếu của anh v Phong, thật nhiều kỷ niệm của hai người bạn thn như hnh với bng đ từng được ghi dấu. N khiến anh hnh dung đến những ngi nh đẹp trong cc phim ảnh Mỹ. Hẳn nhin, ngi nh của nng nhỏ hơn v khng honh trng bằng, nhưng anh khng thể nghĩ ra điều đi về một ngi nh no khc ngoi nơi ấy, đặc biệt l sau khi đ trải qua hng thời gian di gian khổ với đầy mồ hi v mu của anh v đồng đội đ đổ ra.

Cnh cổng sắt mở rộng v cửa nh đang h ra một t. Vọng từ bn trong, Thy nghe tiếng cười đa trẻ con, chắc l của Kiều v Chu, hai em gi nhỏ của nng. Mi cơm chin bốc ln trong bầu khng kh Sign nng bức buổi sng. Thy thở su, tự trấn tĩnh con người, rồi đưa tay đẩy cnh cửa cho rộng ra, xong bước vo.

Ci kệ sch quen thuộc k cạnh cửa sổ thấy cng nhiều sch hơn thuở trước. Mi nồng thơm của khi nhang trn bn thờ bc Mưu, cha của My, bao phủ gian phng trống trải trong tnh chất vừa lạ kỳ vừa thoải mi thật nhiều. Giọng ku của những c gi nhỏ, ha lẫn giọng ni Phong, vang ra từ những căn phng tiếp theo sau.

Trước khi bước hẳn vo đ th anh chợt nghe vang ln hai chữ nhỏ nhẹ Anh Thy!. Giọng ni anh từng đợi chờ trong bao ngy thng!

Anh quay về pha ci bn vung đặt trong bếp với một nụ cười nở h. Nhưng rồi khi bắt gặp khun mặt linh hoạt của nng, tri tim anh bỗng dưng chng xuống, vẻ tươi vui cng với những hy vọng tnh yu bất thần tan biến. Đi bn tay anh nng hực. Ci ba l trn vai trở nn cng nặng trịch hơn đến như khng thể chịu nổi. Ci quai tuột xuống khỏi cnh tay, rơi trn sn nh tạo thnh một tiếng động kh khan.

Ngồi cạnh My l một thanh nin cao lớn mặc qun phục, vai đeo lon Thiếu T. C lẽ người ny gi hơn anh vi tuổi. Tự dưng, trước mặt con người lịch sự o quần kia, anh tự thấy mnh giống như một g lang thang v định sở. Ci cm vung trn khun mặt ng ta cng r hơn ci nt nam tnh. Nhổm dậy khỏi bn ci bn m Thy đ từng ngồi lm bi trong thời nin thiếu-, ng nhn Thy, nụ cười nở rộng trong ci cch đn cho anh tại chnh ngay ngi nh m thuở xưa anh đ từng tr ngụ nhiều năm.

Thy ghm đi tay run rẩy, bước về pha người đn ng, giơ tay nắm lấy bn tay đang đưa ra trước mặt mnh.

Giọng ni My run nhẹ:

Anh Vũ, đy l anh Thy, bạn thn của anh Phong, người m em từng kể với anh. Bọn em đ gửi thư cho nhau mấy thng nay rồi..

Nng quay về pha Thy, đưa tay ra:

Anh khoẻ khng, anh Thy? Sao anh về sớm một tuần vậy?

Thy vng tay m đi vai mỏng mảnh của nng rồi vội bung ngay:

Anh được php về sớm.

Miền Trung lc ny ra sao, anh Thy?, giọng ni thn mật của Vũ vang ln.

Nếu gặp nhau trong một hon cảnh khc, chắc họ đ l bạn tốt của nhau, Thy tự nghĩ. Con người xa lạ cao lớn ny khiến anh tưởng đến cc chiến hữu của anh: những kẻ yu đời v thoải mi.

Thy, với một ci cười buồn b, đp nhẹ:

Mọi chuyện vẫn thế. Đơn vị ti đang cn chống đỡ được.

Một nỗi tin tưởng miễn cưỡng trn ngập căn phng theo những lời Thy vừa ni. Vũ cười, ci cười thỏa mn, đi mắt sng ln một tnh bạn thng cảm. Anh ta bắt đầu kể về tnh hnh pha đồng đội của mnh ở Củ Chi, nơi c nhiều lnh Mỹ đang tr đng.

Thy cảm nhận đi mắt to su của My đang chăm ch nhn mnh, trong cng lc với nỗi buồn trong tim anh thấm vo nụ cười đang dần tri tuột khỏi đi mi.




Ngồi bật dậy trn tấm nệm mỏng, ti quỳ ln hai gối nhn ra ngoi đường phố. Tiếng rao của người đn b bn những gi xi được tm lại trong l chuối xanh với những bọc ch treo lủng lẳng nơi đầu gnh, vang vo phng khi cnh cửa sổ mở ra. Cả con người ti được cuốn lại trong tấm mn cũ kỹ c điểm những cnh hoa mu vng v trắng trong khi l đầu ra ngoi nh nắng ban mai. Ln sương xm của đm trước được thay thế bằng những giọt sương mỏng. Ti nhn xuống cc con người nhỏ b đang di động trn những chiếc xe gắn my, hầu hết c lẽ đang đi đến cc qun để uống cốc caf đen đầu tin trong ngy. Bn kia đường, đập vo mắt ti l một tấm bảng được viết bằng ba thứ ngn ngữ Việt-Ty-Mỹ trộn lẫn v chnh tả sai be bt: Việt Hưng: Restraunt de Family. Rồi cười thầm nhớ lại sự bực bội của mẹ ti bất cứ khi no nhn đến tấm bảng kia.

Ti ht su vo người ci mi thn thuộc của những ma nghỉ h ngy thơ tại nơi ny. Cứ mỗi ma h từ khi ti ln tm cho đến hai năm về trước, ti hầu như trải qua những buổi sng thng Su, thng Bảy v thng Tm ngay trong chnh quang cảnh hiện tại. V by giờ, lần đầu tin, ti thức dậy một mnh. Ti thở di, dựa người trở lại trn giường, mệt mỏi v ngi ngủ.

D đ về VN từ hơn một tuần qua, nhưng đm v ngy của ti vẫn cứ bị rối loạn giữa giờ khắc của hai vng San Jose v Dalat. Ba ngy trước, ti đến Dalat, giấc ngủ thường khng tm tới với ti m chỉ đi vng quanh thnh phố với những kẻ khc; điều đ lại cng đẩy ti su hơn trong những suy nghĩ về mẹ ti v về Bc Thy.

Ti nhổm dậy khỏi giường, ko theo tấm chăn dầy rơi xuống trn sn, rồi l chn tới ci bn nhỏ đặt cạnh phng tắm, cầm cuốn sổ ln. Ci ba mu xanh l cy đ từng sng bng khi cn mới, giờ chỉ đung đưa lớp vng cuốn bằng i-nốc nơi cạnh gy. Giở từng trang nhăn nhm c viết đầy những tưởng đột xuất v cc kỷ niệm nho nhỏ hằng ngy bằng nt chữ viết tay m chỉ mỗi ti mới đọc được, đi mắt ti dừng lại nơi tấm ảnh nhỏ với hai mu đen trắng. Tấm ảnh được cẩn thận dn vo ngay giữa cuốn sổ, bn dưới, một l thư đ cũ vng cũng được dn ln.

Khng muốn nhn đến sự bừa bi của chăn v giường, ti tuột người trn sn, bắt đầu đọc lại l thư.

Quảng Ngi ngy 2 thng 3/1968.


Trời mưa đ được một giờ rồi. Anh đang ngồi ở một qun caf viết thư ny cho em. Kể từ khi gửi về em l thư thứ nhất, anh sống trong sự chờ đợi m khng hiểu tại sao. Nhưng anh muốn em biết niềm hạnh phc trong tim anh khng thể no diễn tả cho đủ khi nghe tiếng ku của một người lnh: Thiếu y, c thư của c My ở Sign gửi tới. V cứ mỗi lần đọc lại thư em, anh đều thầm cảm ơn em mi.

By giờ anh mới cảm thấy mnh l lnh, ăn giữa trời, ngủ l cốt, lun lun bất ly thn với khẩu M16 v một dy đạn. Bn tay m My khen l đẹp, lc ny phải lun gh khẩu sng, ngn trỏ hờm sẵn nơi c, bao giờ cũng trong tư thế sẵn sng xng trận, thm ci nn sắt trn đầu. Em hẳn sẽ phải cười xa nếu nhn thấy anh lc ny bởi chỉ mỗi em mới biết rằng anh khng phải l kẻ cứng rắn như bề ngoi hiện tại của anh.

Anh về thay người bạn chỉ huy trung đội nổi tiếng ny, bởi anh ta đ hy sinh v tổ quốc. Nghe ni, trong cc cuộc tấn cng, anh ta lun dẫn lnh chạy đầu với một nghị lực m anh khng mong vi tới. By giờ, anh đang ngồi uống một cốc rượu để tưởng nhớ Nhung, một đồng đội đ chết.

Đ gần su giờ chiều rồi m trời mưa vẫn chưa dứt hột. ng chủ qun gi l người Nam, nn rất thch bọn anh. ng hỏi anh: Nữa thi, Thiếu y? Anh cười: Một chai nữa Ba . Ổng đ gi v vui tnh nn bọn anh ai cũng gọi ổng l Ba.

Mới đy anh bắt đầu tin dị đoan. Vậy nếu c thể, em gửi cho anh một vật nhỏ để anh mang trong người lm ba hộ mệnh. Nghe em!

Anh ngừng bt, trời đ tối rồi. Cho anh gửi đến Phong v gia đnh lời thăm hỏi của anh. Anh rất mong thư em.

Nguyễn Ngọc Thy.


Ti thở di, cố khng nghĩ đến ci chiều cao nguy hiểm m niềm hy vọng của Bc đang đậu lại trước khi Bc hiểu ra l chẳng c g hết. D đ đọc xấp thư của Bc rất nhiều lần, bằng số lần Bc từng đọc thư c My th ti vẫn cứ mang cảm gic bực bội dnh cho My, người con gi đ lm tan nt tri tim Bc, đến nỗi đẩy Bc trở lại chiến trường với một lớp my m tuyệt vọng trong tim.

V rồi, giật mnh ngạc nhin khi chợt nhớ rằng c My của bốn mươi năm trước chnh l mẹ ti. Trong c ti, người con gi tn My của thời gian xa cũ v người-đn-b-mẹ-ti, l hai c nhn hon ton ton khc, sống trong hai thế giới ring biệt. Điều tương đồng duy nhất của họ l cng bước đi trn một đường đời nhưng ở hai thời điểm khc nhau.

Đi mắt ti lại trở về với tấm ảnh. Từ khi mẹ chết, mỗi lần nhn đến tấm ảnh ny, ti đều khng thể khng rướm lệ. Nhưng hm nay, sự ch tm của ti chỉ l dnh cho những khun mặt đ phai tn của thuở ngy xưa.

Trong ảnh, hai người, một nam một nữ đang ngồi nơi một ci bn đầy thức ăn. Người con gi ci đầu nhn xuống như thể muốn trnh ci ống knh của người chụp ảnh. Khun mặt nng c rất nhiều nt giống với ti: cũng mi tc rối, dầy bung rủ bn dưới ci nn đậm mu; cũng ci trn cao v rộng đ; cũng ci cười nũng nịu đ. Chỉ mỗi đi mắt mới thấy rằng c phần khc với đi mắt ti. Chng vừa to vừa su, nh ngời sng đến nỗi ti c thể soi được bng mnh mỗi khi nhn vo đi mắt ấy. Nng l người mẹ 19 tuổi của ti, con người đang đứng trn chp đỉnh của thời tuổi trẻ xinh tươi.

Người thanh nin ngồi cạnh bn nng. Một mảng tc nhỏ nơi đỉnh đầu đang chĩa ln như thể khng chịu nghe lệnh phải xẹp xuống. Gc cạnh nơi ci miệng khp kn của anh lm thnh ci cười đang nhếch ln một cch lặng lẽ; cc nếp nhăn nơi đui mắt hiền v sng đưa ra cho thấy niềm hạnh phc đang trn ngập trong lng. Bc Thy lc ấy chắc l 25 tuổi. Ti rng mnh khi nghĩ đến ci chết khng ngờ sẽ xảy ra cho Bc mấy thng ngắn ngủi tiếp theo sau. Ti quay sang hướng khc để trnh nhn khun mặt dịu dng kia v cũng để tự chống cự ước muốn nhn vo những ngn tay di đang cầm đi đũa, những ngn của đi bn tay rất được mẹ ti qu yu.

nh sng buổi xế trưa chiếu ln tấm mn c điểm những đốm hoa, xm nhập vo phng v nhảy ma trn giường ti. Nhẹ nhng, ti đng cuốn sổ, cẩn thận để khng lm tưa đi thm những mảnh giấy nhỏ vẫn cn dnh trn ci ba mu xanh l cy. Ti thở mạnh một hơi di, đứng ln v đặt n lại trn bn viết.

Tới giờ tắm rồi. Hm nay l một ngy quan trọng với ti.



My đứng im nơi ngưỡng cửa phng khch, nhn chăm ch ci dng gầy gầy của Thy, khng tưởng được rằng sao anh lại c thể vc nổi ci ba l nặng đến vậy. Thy đang ngồi trn ci ghế gỗ cứng đặt kề bn kệ sch, lắng nghe Phong ni về những người bạn thời nin thiếu của hai người. My nhận biết Phong dường như n trnh khng nhắc đến tn những người bạn đ hy sinh v Tổ Quốc. Cả nng cũng thế, khng thch nghe lời diễn tả ci chết của những người lnh bằng ci lối giả dối n cần để chuyển đổi điều đ thnh ra những bổn phận cng dn. Nng lắc đầu như tự xa tan khỏi tr no những hnh ảnh chết chc. V nghĩ tới một đoạn thư của Thy, hnh dung ra ci lc anh đang chiến đấu với những kẻ th trn chiến trận. Ci g tới sẽ tới. Ci g qua sẽ qua. Một bữa, khi trung đội anh bị địch bao vy v đạn bắn như mưa, nghĩ trong anh l Khng lẽ đời mnh tới đy th hết? Bọn anh mất hết lin lạc với đơn vị, v vậy đnh phải mở đường mu rt lui. Chỉ khi thấy lại đơn vị, mới tin rằng mnh đang cn sống.

My nhn những ngn tay thanh nh đang hờ hững lật ra cuốn The Old Man and The Sea của Hemmingway. Nng cũng nhớ lại ci lần viết cho anh về sự th vị của mnh khi kiếm ra được bản văn ny trong một tiệm sch, nơi ngy xưa họ thường cng đi đến đ. Trong ln nh nắng của buổi chiều sắp tắt, đi mắt xa xi của anh đậu hững hờ trn những trang giấy, ci đầu gật gật theo những lời Phong v chỉ đp trả một cch nht gừng những cu hỏi no cần thiết.

Trong một lc, My qun hết chiến tranh tn nhẫn m chỉ tập trung nghĩ trn hai người thanh nin trước mặt; một người đang hăng hi ni ln những cu chuyện, v người kia th lắng tai nghe, y hệt như trong qung đời v tư của họ trước lc chiến tranh; ci lc Thy chỉ l bạn thn của ng anh nng chứ khng phải l con người vừa bị nng x nt tri tim.

Một mặc cảm c tội trn ngập tm tư nng lc chợt nhớ lại nh mắt đau đớn của anh buổi sng hm nay nhn thấy Vũ; cng nặng nề hơn theo ci bắt tay của Thy đưa về pha Vũ. Nhưng phải ni rằng, mặc cảm ny trở thnh qu độ ngay lc by giờ nhn Thy đang lắng tai nghe những cu chuyện kể của Phong; bởi v nng biết r rằng, d l bạn thn của anh nng th Phong vẫn khng phải l người để anh muốn tr chuyện trong lần ny trở lại. Chỉ nng, anh mới ao ước được cận kề m thi.

Nng bước lặng lẽ vo phng khch. Hai người thanh nin ngước nhn ln. Phong ngừng ni trong khi Thy ci đầu nhn xuống. Anh vừa mới tắm rửa v đang mặc trn người ci o chemise của Phong; ci o rộng như một vật đang bị treo lơ lửng trn thn hnh gầy guộc; mu trắng của n lm đậm đ hơn ci mu nu rm nắng từ hai cnh tay anh.

Anh Thy, nng ngập ngừng, e d từng chữ. Em định đi mua sch, anh c muốn đi cng em khng?

Thy mau mắn nhổm dậy, đi mắt sng ln niềm vui đ mất.

Phong nhanh chng vo cuộc:

Đi đi, Thy. Lấy ci vespa của tao m cỡi.

Thy gật đầu, vẫn khng ni lời g, chỉ mỉm cười.

Mi thơm x phng tỏa ra từ mi tc ngắn của anh trong khi nng ngồi ln yn sau chiếc vespa. Ci chemise trắng căng ra giống như ci d của người lnh Nhảy D.

Phố x vắng vẻ. Những con đường Sign khng bị nghẹt trong ln khi xe cộ giống như trước; by giờ, hầu hết dn chng chỉ chạy xe đạp hay đi bộ.

My đưa tay phải ln nắm lấy vai Thy để tự lm cho vững thế ngồi.

Anh h miệng cười v ni:

Lc đang cn học ở qun trường Thủ Đức, anh Phong c giới thiệu với anh một c gi tn Uyn. Khi đi chơi với nhau bằng chiếc vespa ny, ci bụng anh ấm v c ấy quen m eo ếch. By giờ, ci vai ấm nhưng bụng lại thấy lnh lạnh, trống trơn.

Khng muốn cho Thy thm hy vọng v ch, My im lặng. Nng đ lm anh đau đớn đủ rồi bằng những l thư, d trong c nng, đ lại l những l thư v tội v cao thượng.

Họ trải qua trọn buổi chiều bn nhau nơi nhiều tiệm sch để kiếm những tc phẩm hay. Anh kin nhẫn đợi nng ở cửa tiệm trong khi nng cứ mi giở từng trang ny qua trang khc, bụi bm đầy trn mặt ba sch.

Lc ra xe, Thy ngoi đầu về pha sau, tỏ by trong nh mắt thơ trẻ:

My, em c muốn đi ăn kem ở qun u Lạc khng?

Tri tim My đập mạnh. Nng lặng lẽ đp, gần như th thầm:

Khng anh ạ. Em chỉ muốn đi về.

Thy ci đầu, khng ni lời no nữa v nổ my xe.

Buổi chiều hm đ, thay v dng cơm cng gia đnh My, anh v Phong đ đi uống rượu cng vi người bạn cũ.

Vo khoảng nửa đm, My tỉnh dậy đi tm nước uống. Trn lối vo nh bếp, trn một chiếc giường đơn k ở phng ngang, nng nhn thấy Thy đang say ngủ sau trận rượu ban chiều. Tri tim nng trn ngập tnh thương cho con người c đơn trước mặt; một thứ tnh gia tộc chứ khng phải tnh yu như anh chờ đợi bấy lu. Ci dng gầy gầy nằm cong như thn hnh một đứa nhỏ cng lm tăng thm nơi anh sự c độc. Ci đầu nghing sang một bn, k trn hai bn tay chắp lại như muốn bảo vệ chng khỏi những rủi ro c thể đưa đến. Một luồng sng trăng chiếu vo qua cnh cửa sổ h mở, rọi xuống trn anh. My nhn khoảng tối trn đi m Thy v tự hỏi mnh tại sao nng lại khng thể yu anh?

Một ging chữ trong một l thư anh lướt suốt qua tr khi My nghe tiếng thở đều đều của người đn ng trước mặt: Chỉ mỗi em mới biết rằng anh khng phải l kẻ cứng rắn như bề ngoi hiện tại của anh. Thật vậy, với nng, anh sẽ khng bao giờ l kẻ hung bạo; khng bao giờ trở nn một điều g khc hơn ngoi hnh ảnh một chng trai tnh tnh nhỏ nhẹ, trong mỗi ma h ngy thơ vẫn cng chị em nng đa giỡn trn sng biển Nha Trang, giữa những tiếng cười vui th. Anh l một phần của gia đnh nng, v khng c g khc hơn nữa.

Thy hơi cựa mnh, mặt hướng về pha nng v lại tiếp tục chm trong giấc ngủ. Đi m mắt anh di động nh nhẹ. Anh đang mơ thấy g, My tự hỏi, v ngừng lại, tự đon cu trả lời cho ring mnh.

Sng sớm hm sau, My ngạc nhin khi thấy Thy đang đứng trước kệ sch, qun phục tề chỉnh. Nng hỏi:

Anh Thy, anh đi đu sớm vậy?

Anh mỉm cười buồn b:

Anh đang sắp trở ra Quảng Ngi. Trước hết l về Dalat thăm ng b cụ. Anh chờ em dậy để từ gi.

Sự đau đớn vậy chụp cả con người My. Thn hnh nng t cứng như chn chn tại chỗ. Thy đ từng viết rằng sẽ chờ gặp chị em nng ở Nha Trang để cng trải qua ma nghỉ h nơi vng biển, trước khi trở lại vng đất đầy khi lửa. Nhưng lc ny, trong khi những ngn tay cứ lần giở từng trang sch rt từ trn kệ, anh khng hề nhắc g đến tn thnh phố ấy, v đi mắt cũng khng một lần nhn đến My.

Cố gắng hết sức để che giấu sự buồn b v cuộc ra đi bất ngờ của Thy, My đứng lặng bn anh. Thy rt ra một tc phẩm của Hemmingway m hơn một lần trong ngy hm trước, anh đ đọc, rồi hỏi nhỏ:

Anh c thể mượn cuốn ny đem theo?

My gật đầu một cch tuyệt vọng. Thy ni khẽ:

Cảm ơn em

rồi theo Phong ra xe, ci ba l nặng lại được vc ln vai.

My đứng nhn theo, bắt đầu cảm nghe nhung nhớ ci mu o xanh lnh trận đ bạc mu. Nng đợi anh quay nhn lại lần cuối. Nhưng điều ấy khng bao giờ cn xảy ra nữa.




B muốn đi đu?, ng xe m hỏi dồn dập. Mi tc dơ bẩn của ng ta được lấp đi dưới ci nn kết; vi mảng nhỏ thot ra khỏi vnh mũ, rủ xuống chn my, che phủ một phần đi mắt h, tạo nn cng nhiều hơn nơi ng một sự gian xảo rất đng ngờ.

Ti bỏ ngoi tai ci giọng kh chịu của ng ta, tiếp tục giở cuốn sổ tay yu dấu để tm ci địa chỉ cậu Phong đ ghi cho. Một lc tri qua, ti mới ni với ng:

Xin đưa ti đến Nghĩa Địa Thnh Mẫu.

Người ti xế nhăn hai cnh mũi v quẳng điếu thuốc l xuống đất, lấy chn d ln trn n. Ti cẩn thận đặt cuốn sổ vo trong cặp sch rồi ngồi ln ci yn bọc da, sau lưng ng ta. Chiếc xe được nổ my, lướt nhanh qua mặt cc người đi bộ v những chiếc khc. Khng muốn bị xấu hổ nếu bị ng khỏi xe, v cũng khng muốn đụng chạm đến thn thể người ti xế kh chịu ny, ti giơ cả hai tay cầm lấy thanh sắt chắn giữa yn xe, ngăn cch ng ta v ti.

Hm nay l ngy Mồng Một thng Tm. Bc Thy chết đng 40 năm xưa. Tuần lễ sau khi Bc Thy chết, người đồng đội tn Tm đ kể cho gia đnh Bc nghe những g đ xảy ra. Những người lnh dưới quyền bo co an ton, kẻ địch đ rt đi hết; nhưng khng ai biết tại sao Bc Thy lại một mnh tiến ra giữa vng cấm địa. Bc l sĩ quan chỉ huy, đu cần phải lm sự thăm d như thế. Tuy vậy, trước khi mọi người biết ra hnh động ny của Bc th một tiếng nổ long trời vang ln, lm rung chuyển cả l cốt. Ngay khi ấy, Bc chết tức th.


Những ngi nh v cửa tiệm bắt đầu t dần hơn trn con đường vắng tanh dẫn tới nghĩa địa. Đầu c ti tri theo ln gi, lang thang suốt qua những cu hỏi. Ti nghĩ về mẹ ti trong buổi sng bc Thy tử nạn. Với b, đ chỉ l một buổi sng như mọi buổi sng bnh thường. V với b, khi ấy Bc Thy vẫn cn sống, cn thở v cn c cuộc đời, lm sao c thể ngờ rằng thn xc vụn nt của Bc đang bị đặt chung trong v số những xc chết khc. B khng nhận được tin ny cho mi đến tuần sau. Trong tuần trước đ, b sống từng ngy đơn giản với nghĩ rằng Bc đang cn hiện hữu. Ci chết, mặc d khng ai trnh được, vẫn l điều gy kinh khủng cho con người, ngay cả trong lc chiến tranh.

Ti cố gắng tưởng tượng cảm xc của mẹ ti ra sao khi nhận tin dữ. Nhưng ti ngừng lại khng nghĩ tiếp, bởi biết rằng sẽ khng bao giờ c thể đo lường nổi sự khiếp hi v mặc cảm c tội m mẹ ti đ trải qua.

Trong khi chiếc xe phng qua mặt những đứa trẻ c mi tc dơ bẩn rối b đang chơi đa trn những con đường đất, ti nhắm mắt v rng nhớ lại ci cch mẹ ti kể cho nghe cu chuyện của b.


Bất ngờ, tiếng kn trompette vang ln giữa ln khng kh mt mẻ của một ngy Dalat. My đứng lặng, nghĩ thầm sẽ viết kể cho Thy nghe về những m thanh tuyệt diệu của thứ nhạc kh m anh từng mến yu. Những lời thư đang được khởi sự viết trong c th chợt một cảm gic rng mnh đổ ập xuống giữa tri tim My. Sự nhận biết bất thần đập mạnh vo ngực nng như một c đấm dữ dội: Ci mớ thịt vụn đang đặt trong quan ti kia chnh l của Thy, người thanh nin trẻ trung v mạnh khoẻ, chứ khng phải của một người gi no.

Thy đ chết.

Nng khng thể ngờ như thế. Khng bất cứ ai ngờ được. Mới tuần lễ trước, Thy ngồi ngay chỗ đ ăn một tri to. Nhớ khng My? Anh ấy đang cười. Nhớ khng My? Anh chở mnh đi phố Sign mua sch. Mới tuần trước thi m. Khng thể no. Anh chưa chết. Đy l một điều khng thật

Tuy nhin lc ci quan ti bọc kẽm được đưa về, khng ai cn c thể phủ nhận nổi sự kiện đau lng ny. Đ chnh l anh, kẻ đang lm cho mọi người phải khc. Ci xc trong quan ti chnh l của anh, đi chn khng cn di động, đi mắt dịu dng nhắm lại mun đời, tri tim vĩnh viễn khng cn rung ln nhịp thở. Cn cnh tay anh? Cnh tay rm nắng m chỉ mới mười ngy trước đ đ vng quanh thn hnh nng trong khi tri tim anh hon ton vỡ nt. Cnh tay c những ngn di thanh nh chưa từng một lần dm nắm lấy tay nng, giờ bay phăng mất theo tiếng nổ trn một bi chiến trường vương vi mu me. Hết.

Người mẹ b nhỏ của anh nắm chặt bn tay My v khng ghm nổi những tiếng thổn thức. Người cha dng hnh bệ vệ, tnh tnh vui vẻ hoạt bt, giờ biến thnh con người ủ rủ, đau khổ v tuyệt vọng trước quan ti con trai.

Đứng xa xa về pha sau l một người con gi lạ, mi tc đen di lng mướt xa xuống trn đi vai đang run rẩy, y hệt một tấm mạng phủ mu đen. Giọng khc lớn như x ruột gan của c lm t đi tiếng khc những người khc trong vũng khng gian im vắng. Những ging lệ lin tục chảy xuống trn khun mặt tưởng chừng khng bao giờ ngưng được. Một bn tay c nắm chặt ci thẻ bi của Thy tuồng như muốn in hằn ci tn anh vo trn chnh thịt da c. C yu Thy, mọi người ai nấy đều biết; nhưng họ cũng biết thm rằng đ chỉ l một mối tnh đơn lẻ về pha c.

Thuở trước thay v dnh tnh yu cho em m lại dnh cho c ấy, c lẽ anh sẽ được hạnh phc hơn, My vừa nghĩ thầm một cch cay đắng vừa nhn một ng cụ dẫn người con gi đi, mi tc mịn mng bay lất phất sau lưng. m vang tiếng khc rợn mnh của c ta trộn lẫn với sự hối hận trong tim My đ khiến nng thấy gần như ngợp thở.

Đi mắt My vẫn ro kh giữa ln khi nhang v bụi bặm bốc ln từ những bn chn lui tới. Lướt qua c l Its now or never, bản nhạc Thy thường ht cho chị em nng nghe bằng thứ tiếng Mỹ khng chnh xc thời gian cn ở Sign. By giờ, nhn những nắm đất kh được quăng vội xuống trn nắp quan ti, nng mới bất thần nhận ra rằng những lời ht kia đ chnh l những lời m thầm by tỏ một cch thật tế nhị mối tnh cm lặng của anh.

Its now or never

Come hold me tight, kiss me, my darling

Be mine tonigh!

Tomorrow will be too late

Its now or never, my love wont wait.

When I first saw you with your smile so tender

My heart was captured; my soul surrendered

Id spend a lifetime waiting for the right time

Now that you near; the time is here at last...

Its now or never

Tomorrow will be too late!

(By giờ hoặc khng bao giờ nữa

Hy đến m anh, v hn anh, em yu!

Xin thuộc về anh đm nay

Ngy mai tất cả đều đ muộn,

By giờ hoặc khng bao giờ nữa,

Anh khng thể chờ đợi lu.

Thoạt gặp em với nụ cười ngọt dịu

Tri tim anh rung động, tm hồn bị vy chụp bất ngờ

Anh đ để trọn đời cho giy pht ấy

V cuối cng em đ đến với anh.

By giờ hoặc khng bao giờ nữa

Ngy mai, tất cả đ muộn trễ rồi!)


Ngy mai, tất cả đều đ muộn trễ! Nếu hay rằng anh sẽ chết, My hẳn sẽ sẵn sng nhận lời mời đi với anh đến tận chn trời gc biển d chỉ để ăn với nhau một bữa kem. Gi như nng biết!...

Nhưng ci giy pht đ, by giờ, đ vĩnh viễn trở thnh ngy mai. V đ qu muộn rồi!

Xin hy tha thứ cho em! Tha thứ cho em




Ti nhn ng ti xế gầy như que củi v lập lại trong sự ngờ vực:

30.000 đồng hả ch?

ng gật nhẹ đầu trong ci cười giả lả:

Đng rồi, b, đường xa m!

Ti biết ng nghĩ ti l một c Việt Kiều ngu ngốc nhưng mặc kệ. Ti khng muốn biến ci ngy hm nay trở thnh dơ bẩn chỉ v một cuộc ci v nhỏ mọn với một kẻ lạ. Ti trả tiền v bước di trn con đường đất, hy vọng rằng sẽ khng bao giờ gặp lại khun mặt đểu cng của ng ta.

Ngi mộ Bc Thy nằm bn dy cuối của pha đối diện. Ci bia đ trng đơn giản, sạch sẽ với hng chữ ghi trn đ:

Nguyễn Ngọc Thy

Sinh tại Dalat ngy 9/10/1943

Tử trận tại Quảng Ngi ngy 1/8/1968


Ti ngồi xuống trước nấm mộ, cẩn thận để khng phải đụng chạm đến cc ngi mộ khc. Rồi li ra từ trong ti sch một b hoa marguerite đ bị ho đi cht t. Cũng li một hộp kem du đ bị chảy thnh nước, vi tấm giấy lau miệng, hai ci chn nhỏ mu đỏ v hai ci muỗng bạc, rồi đặt tất cả cc thứ ấy trước nấm mộ Bc Thy. Một người canh nghĩa địa đang cắt cỏ pha đng xa, ngừng tay, ngửng ln ng về pha ti ti, dng vẻ bỡ ngỡ.

Ti nhn vo tấm bia, khng biết bắt đầu ra sao. Ht một hơi di vo buồng phổi, ti ni nhỏ:

Con xin cho Bc Thy!

Một cơn gi nhẹ lướt qua g m, giống như một linh hồn vừa đp lại lời ti.

Con chưa bao giờ gặp Bc, nhưng con cảm thấy rất gần gũi với Bc v mẹ con đ kể cho con nghe về Bc rất nhiều, ti cắn mi, cảm thấy ngượng một cht.

Hm nay l ngy giỗ thứ bốn mươi của Bc. Con khng biết ngy ny của bốn mươi năm trước c phải l xứng đng khng cho Bc, nhưng với con by giờ lại l một ngy rất đng nhớ.

Ti cầm b hoa đặt ln đầu mộ, cạnh bn ci tn của Bc, v tiếp:

Con đ hi b hoa ny sng nay trong vườn khch sạn. Đ l loại hoa mẹ con yu thch nhất, chắc Bc cũng đ biết rồi.

Ti ngừng một cht, cố gắng kiếm thm những g khc để ni ln với Bc.

Con tiếc l những cuống hoa đ bị gy. Con phải bỏ n vo cặp sch v khng muốn những cnh l của n bay đi. Nhưng, th cnh l bay đi cn hơn l cuống hoa bị gy, phải khng Bc?

Tiếng chim ru rt trn những cnh cy vang suốt trong khng gian tĩnh mịch giống như những tiếng cười khc khch.

Chợt nhớ rằng hộp kem c lẽ đ biến thnh một t sp, ti cẩn thận đặt n trn tấm khăn lau miệng, mở nắp hộp ra. Lớp kem lc bấy giờ trở nn l nạn nhn của luồng kh nng chung quanh, tan ra thnh nước. Ti dng muỗng mc kem rt đầy hai ci chn, rồi đặt trn nắp mộ. Xong, nhch li lại một cht, ti nhn vo nấm mộ, như thể c ai đang ngồi đối diện với mnh.

Trước khi mẹ con chết, b đ kể con nghe cu chuyện ngy php cuối cng của Bc. Con xin lỗi gim cho mẹ l đ khng nhận lời mời đi ăn kem của Bc. Con khng biết ni sao by giờ ngoi sự việc cng ngồi xuống ăn với Bc một cốc kem.

Ti trầm ngm một lc, xong ni thm:

Gim cho mẹ con!

(Cali, May 17/2008)