Flashes Memories    

 

 

 

Một Bầu Trời Đầy Sao Với Pâques     

(Viết về một buổi sáng rạng đêm 13 tháng 11/2007)

( Lối ra ... )
( Ngõ tắt .... )
 

 

Thời gian này mẹ thường thức dậy ở khoảng 3-4 giờ sáng sau một giấc ngủ 4-5 tiếng thiếu hụt, không ngon giấc. Những khi đó, mẹ nằm thao thức và lắng nghe tiếng ngáy đều của bố bên cạnh thì mẹ cũng cảm thấy một chút bình an. Và cũng có những đêm không nghe tiếng ngủ thở của bố bởi vì cả bố nữa, bố cũng không còn thường xuyên ngủ ngon giấc như xưa. Ở tuổi 50. Có lần, nhiều năm trước đây, một người đã nói với mẹ một cách chính xác rằng:

“Đến tuổi 50, em sẽ tự nhiên cảm thấy những điều khủng hoảng rất vô cớ xẩy ra cho con người mình. Em sẽ hốt hoảng, dằn vặt, buồn rầu và có lúc còn muốn phát khóc. Rồi sẽ mất ngủ, ăn uống bất thường lúc nhiều lúc ít, và không thấy có gì làm cho vui ngoài chỉ một nỗi trống vắng ..”
Khi nghe lời nói đó, mẹ đã cười cho qua câu chuyện thay vì một lời an ủi người nói (cũng đang ở tuổi 50 mà những khủng hoảng tâm lý thường được quy kết từ những cãi cọ vợ chồng thiếu hạnh phúc mà ra. ).
Bây giờ bố mẹ vừa đúng 50. Nhớ lại lời nói xưa, mẹ thấy không mấy đúng. Đâu nào đợi đến tuổi 50, con người mới phải rơi vào tâm lí khủng hoảng? Sự khủng hoảng thì với tuổi nào cũng có, hoặc ít nhất, chẳng ai thoát khỏi những cảm nhận khủng hoảng một lần nào đó trong đời.
Ở tuổi dậy thì của mẹ, một thời Saigon vàng son mà lúc ở Pháp, mẹ vẫn ngầm so sánh khi nhớ tới để thấy Saigon đúng là một Petit Paris, vậy mà mẹ cũng đã có rồi những nỗi sầu muộn triết lý vô cớ.
Ở tuổi 20 với một thời kỳ VN cộng sản khẩn trương, những nỗi sầu càng không buông tha mẹ và được đồng hóa dễ dàng với những bất ưng của thời cuộc.
Ở tuổi 30, thời gian sống ở Pháp, những buồn rầu cũng đôi khi làm thao thức trắng đêm. Những đêm trắng đó đã được tìm thấy nguyên nhân như là cơn sầu viễn xứ làm duyên cho những cảm nhận lãng mạn giữa một Paris rất là Saigon-trước-1975 với một chút Dalạt theo sắc mùa. Còn không thì những đêm trắng lại cũng chỉ vì như là cuộc đời, vì như mọi người, với chuyện vợ chồng không vui mà con cái là những niềm vui an ủi làm vượt qua những cơn khủng hoảng.
Ở tuổi 40… Mười năm ở Mỹ… Thời gian còn ở bên Pháp, đọc những tạp chí khoa học viết về cơn khủng hoảng thần kinh tâm lý của những người đàn bà ở tuổi 50, khi con cái đã lớn và xa rời vòng tay, nhất là ở những người mẹ yêu chăm con; mẹ đã nửa tin nửa ngờ. Khi đọc thấy những tạp chí VN nói về một đời sống ở Mỹ đầy căng thẳng, và bất cứ điều nào cũng đều có thể dễ dàng tạo nên khủng hoảng thần kinh tâm lý, mẹ đã nghĩ rằng, chắc không bao giờ đến phiên mình gặp những căng thẳng khủng hoảng kiểu Mỹ đó. Ai ngờ thời gian và số mệnh lại đưa đẩy cuộc đời để ngẫm nghiệm lại tất cả những điều đọc thấy trước đây...
      Đêm mẹ nằm thao thức chờ sáng trong lúc nghĩ đến mọi người, đời sống và cuộc đời. Bà ngoại đã 80 cũng vẫn thường thức giấc vào lúc 3 giờ khuya vì những cơn nhức nhối sâu bò trong hai chân đến từng ngón một. Tiếng đập hai gót vào nhau trong giường bà bên cạnh mẹ những khi mẹ lên thăm bà ở San José đã ám vào cơn thức giấc của mẹ những lúc này. Tới thăm rồi phải có lúc về để bà lại thấy trống vắng khi mẹ đi khỏi, không biết có như là nỗi trống vắng của khủng hoảng cho bà không? Mẹ nghĩ rằng có, dù nhỏ thôi, bởi vì bà đã bất thường gọi luôn một cú điện thoại trong tuần cho mẹ những ngày sau đó để chỉ nói rằng thấy buồn buồn nhơ nhớ khi nhìn thấy cái ghế dài mà mẹ vẫn ngồi cạnh bà, vừa nghe bà nói chuyện vừa lúi húi với những trang viết trên Laptop của mẹ. Điều đó chắc cũng đã xẩy ra khi cậu T. từ Bỉ sang thăm bà. Ở tuổi 80... Một đời bà đã quá vất vả vì góa chồng rất trẻ với nách một đàn con thơ mà người con gái út, thua mẹ một tuổi, vẫn còn ẳm ngữa. Năm mẹ 20 thì cũng là năm bà bước vào tuổi 50. Thời cuộc và những lo âu, biển cả và những chia tay, dù con cái còn quần tụ ít ỏi dăm ba đứa chắc đã không lấp đầy cho bà nỗi trống vắng tuổi 50 khi lần đầu tiên mất đi vĩnh viễn đứa con út trong lòng đại dương. Tuổi 60, có lẽ bà không có chi mấy nỗi sầu xa xứ lãng mạn như tuổi 30 của mẹ nơi xứ người, vì những đứa cháu nội ngoại đã lấp đầy thời giờ của một đời lưu vong. Lúc quốc gia này, khi xứ sở khác đã đón mừng sự hiện diện của bà thêm vào trong gia tộc. Ở tuổi 70, lại mất thêm một người con khác nữa, lá vàng chưa rụng mà lá xanh đã lìa cành, chắc chắn không có nỗi khủng hoảng nào cho bằng. Bởi vì bà đã cầm cái áo khoác của cậu Trọng 5-6 năm sau mà vẫn còn như muốn khóc, như nói không ra tiếng khi bảo rằng đó là cái áo cuối cùng cậu mặc trước khi vào nhà thương ở Berlin vì ung thư..
      Rồi mẹ nghĩ đến dì TV. Đọc TTBG để bắt chộp những giây phút khủng hoảng tâm tư qua văn chương của dì. Cũng ở tuổi 50. Để bây giờ dì gần như được bình an và đã từng làm một chỗ tựa cho mẹ và những hốt hoảng tâm tư của riêng mẹ, đến phiên mẹ. Nói chuyện với dì, người ta như tìm thấy một người bạn quân bằng và tràn đầy năng lực sống, năng lực làm việc bởi vì dì đã khéo léo che dấu đi hay vượt qua được những khủng hoảng bằng văn chương.
      Hình như tất cả mọi người khi bị khủng hoảng đều tự động che dấu đi với những người chung quanh nên người ta thuờng cô đơn khi khủng hoảng. Đôi khi mẹ đã lẩn thẩn nghĩ rằng, thà chết ở tuổi 50 như cậu Trọng mà còn rảnh nợ hơn so với những lo âu, bấn loạn thần kinh tâm lý. Những đêm khủng hoảng của mẹ, mẹ vẫn thường cố tự nhủ rằng báo chí Pháp có nói về những người mẹ tuổi 50 này để tự an ủi rằng rồi sẽ qua; hoặc hằn học hơn thì mẹ đổ thừa tại đời sống Mỹ tạo ra khủng hoảng, không ai thoát khỏi. Bởi lẽ, đến như bố quân bình và rắn rỏi là thế mà cũng có chuyện để bị khủng hoảng: Một cái chứng nhận bằng cấp Luật cuối cùng mà mãi cứ lận đận cũng đủ tạo ra khủng hoảng. Ở Pháp thì chắc đã không có những nguyên nhân như thế để căng thẳng tâm lý, bởi vì bố hẳn sẽ bằng lòng làm việc với bằng cấp đã có lúc trẻ. Bên Âu châu, người ta không có cơ hội dùi mài kinh sử công danh khi tuổi đã cao, người ta không làm việc đến quá tuổi già phải về hưu mà cứ còn làm như ở Mỹ, người ta thất nghiệp nhiều và sống như nhau, người có việc thường phải về hưu non để chia việc cho người trẻ... Bởi vậy nên mọi người dễ an phận sống tà tà, không mấy tranh đấu chen chân nên có lẽ ít tạo ra căng thẳng thần kinh tâm lý.
Nghĩ tới rồi lại nghĩ lui, cậu Trọng gần như đã sống một đời thất nghiệp dù bằng đại học thuộc cấp hạng kỹ sư ngon lành; nhưng chắc cậu cũng đã thường xuyên có những cơn khủng hoảng đến phải hút thuốc lá liên miên khi sống với tiền trợ cấp cũng tương đối đầy đủ. Vợ cậu là bác sỹ ở VN nhưng không được công nhận lại bằng cấp nên cũng đành bỏ cậu và Berlin để sang Mỹ mong một cơ hội khác. Điều này cũng làm nên một nỗi khủng hoảng tâm lý cho cậu trong nhiều năm tháng. Đến khi bản án ung thư phổi tuyên cáo, có lẽ cậu đã bình an đón nhận để quay về chết ở VN sau 30 năm lang thang gần khắp các vùng nước Đức và một đời hoài bão mây khói chuyện làm chính trị VN.
      Cậu R. và cậu T. có điểm tựa là sách vở Phật học cũng như dì C. là Thiên Chúa giáo. Rồi ra hẳn họ cũng bớt đi được những cơn khủng hoảng vô cớ trong tâm hồn đưa đến từ hoàn cảnh, nếu phải có.
      Cậu R. có 5 con. Các anh chị giờ đã lớn, tách rời khỏi bố mẹ và vùng biển Địa Trung Hải, Marseilles để lên Paris hoặc có người đi tuốt sang Canada lập nghiệp. Ngày nào còn được gọi là gia đình đông con ở trong một căn hộ bé nhỏ của khu nhà xã hội xum vầy vui vẻ, bây giờ chỉ còn hai vợ chồng lủi thủi với nhau ở tuổi hưu non và một chút bệnh tật tuổi già vì một đời cũng vất vả xứ người. Liệu cậu R. hay vợ cậu có cảm nhận ra bất cứ cơn khủng hoảng nào không trong tâm hồn hay đạo Phật đã cứu rỗi được họ chăng?
      Tưởng rằng cậu T. may mắn thoát khỏi cảnh vợ chồng chia lìa của cậu Trọng, nào ngờ ở tuổi 50, điều này lại xẩy ra; mặc dù gần như tới cuối đời khoa bảng công danh, cậu lại thoát được cảnh thất nghiệp trầm trọng của Âu châu, xứ Bỉ. Đổi lại, ngoài chuyện vợ con cuối đời lận đận thì còn thêm một chứng bệnh tật có thể trầm kha, ung thư thận. Đọc những đoạn viết ngắn trên Web về những ngày vui đã qua nhân sinh nhật 20 của đứa con trai đầu lòng của cậu, mẹ phát hoảng, tử hỏi, đạo Phật cũng có lúc không cứu rỗi được gì cho chúng sinh ư? Hai anh chị con của cậu nếu đừng có giòng máu da trắng trong người thì hẳn là sẽ không đừng được khi đọc thấy những lời cậu viết, để chỉ thương bố mà oán mẹ đã làm kẻ quay lưng bỏ đi..
      Đạo Phật bắt người ta phải tự gánh vác nghiệp kiếp của mình; trong khi Thiên Chúa rao giảng hẳn hòi một lời phán của Jésus rằng người ta khi đau khổ lo âu thì hãy giao phó cho Chúa gánh hộ, như Chúa đã gánh vác thập tự giá. Điều phán này thật là yên ủi. Dì C. cũng khá được yên thân ở xứ Bỉ với một cảnh sống phong lưu sung túc dù vợ chồng muộn màng chắp nối với hai người con trai pha trộn giống nòi. Dì đã tin Thiên Chúa từ khi lấy chồng da trắng. Cơn khủng hoảng thần kinh hoặc tâm lý của một người đàn bà tuổi 50 có thể xẩy ra hoặc chẳng bao giờ xẩy ra nữa vì chồng dì đã về hưu đúng tuổi mà con dì vẫn còn vị thành niên cần đến mẹ.
      Phần mẹ, đứa em út nhỏ trong nhà, đã khủng hoảng đến độ phải gào lên với bố rằng mình bị stress quá, nhất là từ gần 10 năm nay trên đất Mỹ. Đàn không muốn chơi, nhạc không muốn nghe, TV film ảnh không muốn nhìn, sách vở không còn thấy hứng thú để đọc, huống hồ kinh sách hay cầu nguyện Phật Chúa. Ngày chỉ lo mỗi bữa cơm chiều mà cũng thấy nhọc nhằn, nếu bỏ bê không làm hoặc làm ẩu thì áy náy. Quay lại trường để học lấy một mảnh bằng thì thấy cũng vô nghĩa, không đi tới đâu, đúng hơn là vì điều đi học để có được việc làm nào đó đã có vẻ quá trễ muộn... Bố cũng gào lên với mẹ, “Thì em đăng báo kiếm thêm học trò dạy đàn với cái bằng bên Pháp của em, được làm người vợ trong nhà không phải ra đời làm việc là quá may mắn, sung sướng rồi, đừng đòi hỏi nhiều. Không phải bất cứ người đàn bà nào ở trong nhà làm vợ làm mẹ cũng đều có vấn đề tâm lý thần kinh...” “Nhưng mà em có”, mẹ muốn gào lên trả lại bố nhưng rồi mẹ câm miệng im lặng. Bởi vì biết bố cũng đang có những vấn đề trong tâm lý vì chuyện bằng cấp chưa thỏa nguyện, mặc dù bố được an nhàn trong việc làm công chức của bố; và cũng bởi vì con người bố cũng khá đơn giản để khó thấu hiểu được những vi tế phức tạp trong tâm hồn một người khác, huống hồ là một người đàn bà, một người vợ đã cũ gần 30 năm ..
      Mẹ lại im lặng nhưng đêm đen thường xuyên trở thành những đêm trắng vào lúc 3 giờ hay trễ hơn một chút.
      Đêm nay, 13 tháng 11, như mọi đêm mẹ lại thức giấc. Đêm nay, Pâques của mẹ cũng phải dậy sớm để đáp chuyến bay vào lúc 6 giờ 45 đi công tác lên Seatles để không mất một ngày làm việc. Kỹ sư điện toán của Verizon Wireless, kinh nghiệm 4-5 năm trong nghề ở LA và đã nhẩy 3-4 hãng sở, Pâques vẫn đã có những chuyến bay đi công tác đó đây vài lần trước đây, nhưng lần này mẹ đang có chứng mất ngủ nên mới dậy cùng với. Đồng hồ reo 4 giờ sáng. 4 giờ rưỡi sẽ có xe đến đón ra phi trường. Hành lý và mọi thứ được khênh xuống nhà lúc 4 giờ 15. Trong bếp, sữa được đổ ra một tô đầy những ngũ cốc và một quả chuối mà Pâques cắn nhả từng miếng vào tô thay thế cho con dao. Dáng một thanh niên 27 tuổi sắp thành một người đàn ông cứ cúi lom khom cắn nhả chuối vào tô rồi ngốn vội những muỗng sữa to và mọi thứ cùng lúc thì trông không khác gì ngày bé bên Pháp, 6 tuổi, 10 tuổi, 15 tuổi, những buổi sáng vội đi học, những buổi chiều về học chuẩn bị ngồi vào đàn dương cầm... Đứng tựa vào tường bếp, mẹ nhìn Pâques mà buồn cười. Có một chút ngạc nhiên khi nhớ đến kỷ niệm. Rồi cậu Pâques nhỏ đó đã tự rửa lấy cái tô sữa sau khi ăn như vẫn thường rửa cái ly nước mình uống mà không để bừa ra cho mẹ dọn rửa như cô em gái. Vẫn đứng tựa tường, mẹ nhìn cái cách rửa ngoáy qua quít từ sau lưng của Pâques để có khi thấy đâu cần phí phạm nước đến vậy, có khi lại thấy không đủ nước để sạch; nhưng sáng nay mẹ cũng chẳng nói gì như mọi bận mà đã hài lòng mỉm cười ngộ nghĩnh. Những điều mẹ giáo dục Pâques lúc thơ ấu về những gì sạch sẽ và thứ tự, ngăn nắp, giờ vẫn còn thể hiện trong những việc nhỏ nhặt như thế. Áo quần, sách vở, bàn ốc, giường ngủ... cho chí đến chuyện học hành, công danh, tình cảm và giờ là công ăn việc làm, tất cả đều như có vẻ đâu ra đấy.
      Gần 4 giờ rưỡi, Pâques mở cửa trước và bước ra trời đêm. Đi vài bước, vung tay quơ vẽ những vòng trong không khí. Rồi ngẩng đầu nhìn lên bầu trời đêm. Đứng trong nhà mẹ suýt soa lạnh nên không bước ra nhìn xem Pâques đang ngó gì, nhưng đoán thầm rằng chắc lại ngó trời sao. Cậu Pâques nhỏ bé ngày xưa của mẹ rất mê nhìn trời sao. Bây giờ 27 tuổi và đột nhiên một buổi sáng tinh sương vẫn còn đêm đã đứng ngớ ra đó trước cổng nhà, trước mắt mẹ, để nhìn lên trời đêm một cách rất ngố như có thể chóng mặt xoay mòng mòng được... Xe vẫn chưa tới. Cậu Pâques nhỏ bé của mẹ ngày xưa đã rất mê nhìn trời sao dù 6 tuổi, dù 9 tuổi, dù 12, 15 tuổi...

      

…Tháng 6 năm 1986, chúng ta dọn nhà đến Champigny, vùng Paris 94, có hai phòng ngủ trong một căn hộ khang trang ở tầng thứ nhất của một khu cư xá sạch sẽ. Mẹ đã để dành căn phòng có cửa sổ mở ra đồi cỏ và những tàng cây xanh của khu đỗ xe cho Pâques. Để dỗ Pâques tập sự ngủ riêng ra, mẹ đã mở toang hai cánh cửa sổ rộng to ra và đặt tấm nệm xuống sàn nhà để bầu trời đêm qua khung cửa sổ cao rộng hơn. Mẹ đã dỗ rằng, nằm như thế, một mình tha hồ với những vì sao đêm đẹp đẽ như một người lớn, trong khi nếu nằm cùng phòng với bố mẹ thì sẽ chỉ nhìn thấy những tòa nhà khu cư xá khô khan. Mùa Noel 6 tuổi năm đó học lớp một, Pâques đã cầu xin ông già Noel một quyển tự điển bằng tiếng Pháp của cấp tiểu học. Rồi từ đó học viết những tên gọi các vì sao để đố mẹ. Mùa nhập học lớp hai năm sau, âm nhạc cổ điển Tây phương bước vào đời Pâques với chiếc dương cầm compact Young Chang còn cắt chỉ mới toanh dù bố mẹ không giầu có gì mà còn rất vất vả, để 8 năm sau, 1995, Pâques tốt nghiệp lớp médaille d’or Supérieure của chương trình 12 năm và thuộc thành phần ưu hạng đầy triển vọng để thi vào Conservatoire Supérieur de Paris. Từ lớp bé cho đến tận lớp cao đẳng đó, mỗi lần trình tấu biểu diễn trong suốt mỗi niên học và những kỳ thi cuối năm, luôn luôn là những ngợi khen của ban giám khảo và những tràng vỗ tay tán thưởng vì ngón đàn trời cho thần đồng xuất chúng .. Song song với chương trình âm nhạc thành công lạ lùng đó, là những tấm bảng danh dự hằng tháng của chương trình học phổ thông từ Tiểu học cho đến Trung học. Năm 1989, lúc Pâques 9 tuổi, em Poup đã ra đời trong sự nóng lòng chờ đón của mọi người, nhất là của cậu Pâques nhỏ bé của mẹ. Cậu có một khuôn mặt sáng sủa, hiền hòa và nghiêm trang với âm nhạc và những vì sao trong khung cửa sổ mà cái nệm luôn luôn nằm sát đất để bầu trời đêm được nhìn cao rộng hơn trong những mùa xuân và mùa hạ Paris. Mùa Thu đầy lá vàng ở khung cửa sổ đó và mùa đông tuyết phủ trên những ngọn đèn đường hallogen trắng tím ngoài xa thấp dưới cửa sổ như những giòng thạch nhủ nhỏ giọt quanh đèn…

      Từ trong nhà nhìn thấy Pâques vẫn cứ đứng ngẩn ngắm bầu trời, cuối cùng mẹ cũng không đừng được để phải bước ra trời đêm. Cỏ vừa được tưới vẫn còn ướt đầy những sân đường ciment trắng của khu cư xá. Không gian thăm thẳm và lạnh phủ đầy hai vai mẹ chỉ mặc sơ chiếc áo khoác, nhưng mẹ mặc kệ để cùng đứng nhìn lên trời sao với Pâques. Bầu trời trong cao như lõm vào để cao hơn ở những chỗ có đính nhiều sao. Lúc nào và ở bất cứ đâu, mẹ cũng chỉ nhận ra được mỗi chòm sao Hiệp sỹ với đai áo kết bởi ba ngôi thẳng hàng. Đêm California chợt thấy giống như những đêm mát lạnh tháng 8 ở vùng đồi núi bên Pháp, những năm Jura, Alpes, Massif Central, Auvergne và Pyrénées, lần nghĩ chót ở Pháp mùa xuân năm 1996 cuối cùng. Cậu Pâques bé nhỏ của mẹ cũng rất giống mẹ là yêu thích những vùng đồi núi mát lạnh mùa hạ với bầu trời đầy sao, trong khi những mùa nghĩ ở biển Pháp thì nóng bức và đầy cát dính chân tha vào lều làm ngứa ngáy nên không lưu lại những kỷ niệm gì quí giá, dù là ở vùng Côtes d’Azur, Biarritz hay Bretagne nổi tiếng. Bây giờ, Pâques bảo rằng Noel này, Pâques sẽ mua một cái téléscope thật tốt, chắc phải đáng giá 400-500 đô để nhìn sao cho rõ. Rồi Pâques chỉ vào vì sao sáng nhất như sao mai mà bảo rằng đó là Jupiter hoặc Vénus. Ngày xưa, năm 11 tuổi, cậu Pâques bé bỏng cũng có một cái téléscope nhỏ để nhìn sao vào mùa Noel, một quyển sách thiên văn vào Noel năm 12 tuổi khi Mme Any Pétrossian, giáo sư dương cầm của mẹ, đã cầu kỳ mua tặng theo ý thích của Pâques, đứa học trò thiên tài yêu quí mà bà ta bất ngờ vớ được nhờ mẹ…

      …

Tháng 8 năm 1989, chúng ta khởi sự biết đến thú lái xe đi lang thang dông dài viếng một vùng thiên nhiên nào đó của Pháp mà không còn là những tham quan thủ đô, thành phố lớn của các nước Âu châu thì Pâques được hơn 9 tuổi và em Poup vừa 6 tháng. Chúng ta đã ngủ lăn quay trên xe trong một đêm không mướn được một chỗ vừa túi tiền để dừng chân ngủ đỡ qua đêm nơi vùng biển Đại Tây Dương. Em Poup nằm gọn trong lòng mẹ ở ghế sau và hai bố con Pâques ngủ ngồi ở ghế trước. Mùa hè năm sau, Alpes lần đầu cũng đã không chuẩn bị hotel trước nên lại ngủ lăn quay vất vả một đêm trên xe hơi ở Thụy Sĩ; để rồi mùa hè năm sau nữa, 1991, mới thật sự biết đến thú cắm lều giữa thiên nhiên của những vùng nghỉ mát Pháp suốt tháng hè. Lại quay lại Alpes và lần này có thêm Jura. Chúng ta đã chụp những tấm hình xinh đẹp và tràn trề hạnh phúc của những khám phá thiên nhiên Pháp. Jura trong những câu chuyện trẻ con ngày bé mà mẹ được đọc thấy trong truyện dịch thì có những bánh sữa phó mát thật to và những ổ bánh mì thôn quê cũng to không kém. Chúng ta đã nhìn thấy tận mắt những ngôi nhà nông trại xây bằng đá tảng rất đặc thù của vùng núi Pháp Alpes, và những ngôi nhà gỗ cây xinh xắn đầy hoa trên những sườn đồi cỏ thênh thang xanh mát. Chúng ta đã viếng tận mắt Mont Blanc muôn thuở tuyết trắng nổi tiếng của Âu Châu, đẹp một cách hùng tráng và bề thế như những khúc nhạc giao hưởng cổ điển nổi tiếng. Đêm mùa hạ vẫn thở đầy sương khói thông cả mũi, và chiếc lều buổi sáng mai ướt đẫm sương đêm. Chúng ta cũng đã co ro trong áo khoác mùa đông ở Paris cho đến khi nắng lên để uống những ngụm sữa đun nóng trên một chiếc lò gaz nho nhỏ mang theo với chén bát. Những thực phẩm dự trữ được soạn bầy ra giữa những cánh đồng cỏ xanh tươi còn đọng sương trong vắt, trong tiếng bò kêu vắt sữa xa xa vẳng lại... Những khách cắm lều khác lục tục thức dậy muộn trong nắng ấm dần thì chúng ta lại nhổ lều ra đi để viếng cảnh quanh vùng cho được trọn ngày. Buổi chiều tối trở về hoặc đến một khu cắm khác khi mặt trời vẫn còn đôi chút ánh nắng của những ngày dài mùa hạ. Chiếc lều chỉ vừa đủ ba chỗ nệm nằm được dựng lên nhanh chóng và thành thạo dần với thời gian, rồi những món soupe được quấy lên với sữa, ăn với củ dồi hay dăm bông cho buổi tối. Một vòng vệ sinh thân thể trong những khu tắm giặt đầy đủ tiện nghi để buổi tối còn lại là bầu trời sao được nhìn thấy từ chỗ nằm trong lều, chúng ta châu đầu vào cánh cửa lưới cho đến khi thấm lạnh mới kéo trùm lại những cánh cửa bằng lớp nylon. Đêm lạnh nhưng bốn đứa vẫn ngủ ngon giấc sau một ngày đường chạy rông viếng cảnh, trên những chiếc nệm hơi có khi xẹp xuống trong đêm vì bơm vội không đầy…

 
      Ánh đèn xe chóa lên trong con hẻm tối. Xe tới lúc 4 giờ 45. Tiếng động cơ xe Shuttles vang lên êm êm trong đêm tĩnh trong khi Pâques chạy vội vào nhà quơ hành lý. Rồi những hôn má chào đi chào về giữa những người thân thiết theo phong tục Pháp mà chúng ta thấy hợp lý để cứ tiếp tục duy trì dù đã 10 năm ở Mỹ và dù là người VN. Khi tiếng chào good morning của người tài xế vang lên khàn khàn se sẽ thì mẹ đột nhiên thay đổi quyết định là bước ngay vào nhà mà không chờ xe rời đi như đã định. Đóng cánh cửa lại, lòng tự dưng thắt nhói lại, quả tim đập mạnh và đập nhanh những nhịp kỳ lạ, rồi mẹ muốn bật khóc dù biết là vô lý…

      

…Phải một thời gian chừng 4-5 năm sau khi tới Mỹ, bố mới khởi sự định danh ra được cơn khủng-hoảng không-gian nơi mẹ -hay chính cả nơi bố nữa- để nói rằng, “Mẹ anh ngày xưa cũng thế, khi bỏ Hà Nội di cư vào Saigon, mọi điều trong đời sống đều nhắc nhớ Hà Nội trước 1954. Chẳng thấy có gì so bằng được với và không làm sao quên được Hà Nội. Em giờ chắc cũng thế, mà Paris hay nước Pháp với em như là một Hà Nội trong hoài vọng của mẹ anh; cũng như California hay nước Mỹ với em là một Saigon chẳng làm mẹ anh thèm muốn nổi trong một thời gian rất dài, gần như suốt cuộc đời còn lại sau đó của bà cho đến lúc điên loạn rồi mất. Em phải coi chừng...” Rồi bố nói như an ủi mẹ, “chắc nước Mỹ cũng có cái hay của nó, rồi ra mình cũng sẽ được thảnh thơi đôi chút để đi đó đây khắp nước Mỹ, để khám phá những phong cảnh đẹp của nó.”

      
Ồ, giá mà bố biết rằng mẹ đã từng ngồi lặng nhìn cố theo dõi những chương trình TV chiếu phong cảnh nước Mỹ mà vẫn thấy xa lạ với, không yêu thích nổi! Mãi rồi mẹ mới hiểu ra rằng phong cảnh thiên nhiên Mỹ cũng đẹp nhưng thật vô hồn vì hình như không có con người hiện diện. Chúng thênh thang và hoang dã chỉ tổ làm cho sợ hãi mà không hiền hòa, duyên dáng và ấm áp như cảnh Pháp, Âu châu. Vả chăng, mỗi mùa nghĩ là cả nước Pháp (và luôn trọn Âu châu) rủ nhau đi nghỉ mát vui như hội hè nháo nhào khắp mọi miền thôn dã rừng núi; trong khi phong cảnh thiên nhiên ở Mỹ không thu hút ý thích thiên hạ nên chỉ thấy từng đoàn xe lũ lượt đến Las Vegas, Casinos... bài bạc thuốc lá rượu chè ngập ngụa khó thở, vội vã cuối tuần ngắn ngủi để mọi người còn trở lại với những đồng đô la tiếp tục vất vả kiếm tìm trong tuần. Bởi vì dân Mỹ không có phong cách phong lưu nhàn tản và yêu thiên nhiên như dân Pháp hay Âu châu nên khi chúng ta cố duy trì một thói quen ưa thích và tốt lành trước đây thì chúng ta có cảm giác mình đi ngược giòng sống và cô đơn, lạc lõng ở xứ này.

      Trở vào giường nằm xuống, trái tim mẹ vẫn tiếp tục đập những nhịp thất thường của một nỗi khủng hoảng vô lý. Và mẹ biết rằng nỗi sự đó có tên gọi là u hoài. Thật ra, nếu cho mẹ trở về lại Pháp mà không có Pâques có Poup thì đời sống mẹ sẽ ra sao?
 
      

… Mùa hè 1992 với một con đường cong dài ở vùng Massif Central nối liền vùng thung lũng Vallée du Rhône đến tận những ngọn đồi vùng Auvernge mà mẹ đặt tên là con đường “Ah! Oh!” của Paques Poup, chúng ta cũng ghi dấu được kỷ niệm vui và đẹp đẽ. Pâques 12 tuổi nên được ngồi ghế trước, Poup 3 tuổi đã bắt đầu biết chơi hùa theo những gì anh dạy. Con đường đi qua vùng đồng áng mênh mông đã gặt hái đang xanh cỏ. Từng cụm rơm vàng óng bó tròn cao hơn đầu người để vương vãi đó đây trên đồng lúa như tô điểm thêm màu sắc cho quang cảnh. Núi xanh đen xa tít trong đường chân trời. Con đường đó là con đường làng quanh co trải dài cao lên trũng xuống thoai thoải giữa hai bên đồng lúa, đôi khi có những túp lều bằng đá núi đen ardoise cắt đẽo to nhỏ không giống nhau, xây cất theo kiểu nông trại riêng của vùng giữa Pháp nên mái rất thấp, xoạt dài tới tận đất để chịu nổi tuyết nhiều phủ nặng vào mùa đông. Con đường dài hun hút nên thấy được suốt từ xa, ở những đoạn dốc cao thì Pâques kêu lên “Ah !”. Nếu con dốc đúng thật cao và kéo dài ra thì vẫn là “Ah!”, đôi khi con đường như đã đánh lừa để chỉ là con dốc thấp nhỏ và xe phóng qua ngắn ngủi không ngoạn mục thì Pâques kêu lên-như thất vọng “Oh!”. Sau một đôi lần kêu lên như thế, Poup hiểu ra trò chơi và góp tiếng thật hăng say và chính xác suốt con đường làng xinh đẹp đó. Chúng ta đã cười đùa như 4 đứa trẻ con hạnh phúc...

 
      … Poup bây giờ đã 18 tuổi và đang bắt đầu một thời kỳ cật lực 7 năm nếu không thì cũng ít nhất 4 năm đèn sách Berkeley, đang quá xa rời vòng tay ôm của mẹ. Pâques sắp leo lên máy bay. Còn mẹ, hốt hoảng một nỗi sầu khi nhớ tới những kỷ niệm ngày xưa đến muốn lay gọi bố nhưng không dám, vì bố cần ngủ cho một ngày sẽ dài 9 tiếng (!) làm việc theo thời khóa biểu bắt buộc vì những đồng đô la khốn khổ. Nếu chỉ cho mỗi mình mẹ về Pháp, không có Pâques Poup, mà chỉ còn lại bố? Âu Châu hay Pháp và Paris thì có lẽ muôn đời vẫn vậy, nhưng Pháp hay Paris của một thời đã qua đầy ấp tình yêu thương cho một người đàn bà trẻ, của một bà mẹ trẻ mà mẹ từng đã là thì liệu có tìm lại nổi không? Câu trả lời thật làm cho bức xúc và hoang mang. Ồ, lạy Thượng Đế, xin cho con can đảm để tiếp tục sống nốt tháng ngày ở xứ Mỹ này, xin cho con quên... Không, xin hãy đánh lừa con rằng sẽ có ngày mọi sự lại được tái diễn trở lại ở Pháp, ở Paris cho con để con vẫn vừa có được một Saigon phong vận ngày xưa trong tưởng nhớ mà muôn đời không có lại nổi nữa, một chút Dalat nên thơ hay Huế mộng mơ theo tiết mùa; vừa có cả Paris của một thời son trẻ của con. Còn đất Cali -Santa Ana này thật giống như cái xứ sở khô cằn nắng cháy Cam Ranh Ba Ngòi khỉ ho cò gáy, rộ lên thô lậu vì những đồng đô la một thời Mỹ đổ bộ và buồn thiu không chút lý thú nào khi Mỹ rút đi, (mà những đồng đô la xanh đỏ thật không có nghĩa lý gì cả đối với một số người nào đó, trong số đó có con)...Xin hãy đánh lừa con để con còn mơ mộng đến một ngày mùa xuân nào đó được trở về, đứng đâu đó trên một con đường nào đó ở Pháp, ở Paris với những tình thân đủ đầy ...

      

Lần nghỉ chót năm cuối cùng ở Pháp là lần nghỉ mùa xuân đầu tiên của chúng ta. Đúng ngay ngày sinh nhật 16 tuổi của Pâques, chúng ta đã khởi hành và rời Paris từ khi còn đêm để tới được Pyrénées vào buổi trưa ký nhận chiếc xe-nhà trọ trong một khu cắm lều trại giữa một vùng đồi núi bao quanh. Tháng tư vừa tan tuyết ở đó nên thác suối chảy dài theo những vách núi trên con đường đi. Khác những vùng núi khác ở Pháp với từng cánh rừng thông xanh tươi mới, Pyrénées có riêng cho nó cái vẻ hoang dã với những cụm rừng già thưa và những đỉnh núi tuyết nhọn trắng chập chùng vào nhau. Pyrénées cho mẹ là một bài văn chương làm mộng mơ của Alphonse Daudet trong lớp văn chương ban Pháp văn của trường Gia Long năm 15 tuổi. Lẽ ra nếu chúng ta để dành Pyrénées cho kỳ nghỉ tháng 8 năm chót đó thì hẳn là chúng ta đã thưởng thức được trọn vẹn những cánh đồng cỏ và những đàn cừu, những sao trời mùa hạ và tâm tình của anh mục đồng Daudet cô đơn trên núi thả cừu, những đàn cừu trắng hay dê đen có những chiếc lục lạc kêu leng keng khi bước đi nghe thật xa vắng buồn. Và chúng ta hẳn đã có thể nói rằng chúng ta coi như đã đi khắp mọi miền bốn phương tám hướng của nước Pháp theo những mùa hè trôi qua. Chúng ta đã hẹn nhau rằng, khắp miền nước Pháp rồi sẽ được đảo viếng lại theo từng mùa nghỉ xuân, rồi mùa thu, đông khi đời sống khấm khá hơn... Chúng ta đã tìm thấy được những ngày vui trong suốt hai tuần lễ ở đó. Chúng ta đã thắp 39 ngọn nến sinh nhật của mẹ cắm trên một củ khoai tây to luộc chín dư thừa rồi đốt cho tới tàn lụi như đốt cháy sáng trọn hết một niềm vui, một ngày vui, những ngày vui...


      Viết về Paris, Hemingway đã nói rằng, nếu người ta đã có may mắn sống và biết Paris ở một thời tuổi trẻ thì người ta khó lòng quên được Paris dù có cơ hội để biết tới những thành phố lớn, thủ đô khác. Còn mẹ, bây giờ mẹ có thể xác quyết rằng, không phải chỉ là Paris mà còn là khắp nước Pháp. Khi người ta đã may mắn có được thời gian tuổi trẻ ở Pháp thì muôn đời người ta hoài vọng khi đánh mất đi không gian đó như nuối tiếc thời gian không bao giờ tìm thấy lại.
                                    
Kamy D&D
[]

 



Lối ra ...
Ngõ tắt .....